Türkiye tarihinin en büyük felaketlerinden biri olan 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin üzerinden tam üç yıl geçti. "Asrın felaketi" olarak nitelendirilen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki büyük deprem, sadece Kahramanmaraş’ı değil, 11 ili ve 14 milyon insanı doğrudan etkiledi. 6 Şubat sabahı saat 04.17'de başlayan kabus, 53.537 canın kaybıyla sonuçlandı.
Bugün, üçüncü yıl dönümünde Türkiye, hem kaybettiklerinin acısını derinden hissediyor hem de yeniden inşa edilen şehirlerde umudu yeşertmeye çalışıyor. İşte felaketin 3. yılında ortaya çıkan bilanço, yaşananlar ve devam eden inşa süreci...
ASRIN FELAKETİNİN ÜZERİNDEN 3 YIL GEÇTİ: 11 İL, 14 MİLYON İNSAN, 53 BİN CAN...
Türkiye, 6 Şubat 2023 sabahı saat 04.17'de Kahramanmaraş Pazarcık merkezli 7.7 büyüklüğündeki depremle sarsıldı. 60 saniye süren bu yıkıcı sarsıntı henüz atlatılamamışken, saat 13.24'te Elbistan merkezli 7.6 büyüklüğünde ikinci bir deprem daha meydana geldi. Toplamda yaklaşık 2 dakika süren bu iki deprem, yüzlerce atom bombasına eşdeğer bir enerji açığa çıkararak 120 bin kilometrekarelik bir alanda büyük bir yıkıma yol açtı.
Depremler; Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Gaziantep, Malatya, Kilis, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Şanlıurfa ve Elazığ'da hayatı durdurdu. 11 il, 124 ilçe ve 6 bin 929 köyde hissedilen felakette 35 bin 355 bina yıkıldı, 53 bin 537 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi yaralandı.
İL İL CAN KAYBI
6 Şubat 2023 depremlerinde Adana’da 454 kişi hayatını kaybetti, 7 bin 450 kişi yaralandı. Adıyaman’da 8 bin 387 kişi yaşamını yitirirken, 17 bin 499 kişi yaralandı. Batman’da can kaybı yaşanmazken 20 kişi yaralı olarak kayıtlara geçti. Diyarbakır’da 414 kişi hayatını kaybetti, 902 kişi yaralandı. Elazığ’da 5 kişi yaşamını yitirirken 379 kişi yaralandı. Gaziantep’te 3 bin 897 kişi hayatını kaybetti, 25 bin 276 kişi yaralandı. Hatay’da 23 bin 65 kişi yaşamını yitirirken 30 bin 762 kişi yaralandı. Kahramanmaraş’ta 12 bin 622 kişi hayatını kaybetti, 9 bin 243 kişi yaralandı. Kilis’te 74 kişi yaşamını yitirirken 754 kişi yaralandı. Malatya’da 1 bin 393 kişi hayatını kaybetti, 9 bin 108 kişi yaralandı. Mardin’de 1 kişi yaşamını yitirirken yaralı kaydı bulunmadı. Osmaniye’de 993 kişi hayatını kaybetti, 2 bin 606 kişi yaralandı. Şanlıurfa’da ise 340 kişi yaşamını yitirirken 8 bin 919 kişi yaralandı.
EKONOMİK YIKIM VE GÖÇ DALGASI
Depremin yarattığı hasar sadece binalarla sınırlı kalmadı. Türkiye ekonomisi üzerinde 103,6 milyar dolarlık (yaklaşık 3,6 trilyon TL) bir yük oluştu. En büyük hasar kalemi 56,9 milyar dolar ile konutlar olurken, kamu altyapısı ve hizmet binalarındaki yıkım 12,9 milyar dolarlık zarara neden oldu.
Bölgede yaşanan yıkım, büyük bir göç dalgasını da beraberinde getirdi. TÜİK verilerine göre deprem bölgesindeki 10 ilden toplam 715 bin kişi başka şehirlere göç etti. En çok göç veren il 164 bin kişi ile Hatay olurken, onu Malatya, Kahramanmaraş ve Adana takip etti.
258 SAATİN ARDINDAN YAŞAM BELİRTİSİ
Türkiye'yi sarsan depremler sonrası bölgede arama kurtarma çalışmaları günlerce sürerken, mucize kurtuluşlar da peş peşe yaşandı. 29 yaşındaki Neslihan Kılıç, Kahramanmaraş'taki yıkımlarda en çok can kaybının olduğu Ebrar Sitesi'nin enkazından 258 saat sonra sağ olarak kurtarıldı.
Neslihan'ı enkazdan kurtaran ekibin sevinç gözyaşları, tüm Türkiye'yi ağlattı. Hatay’ın Defne Mahallesi'ndeki evlerinin enkazında sıkışıp kalan 2 yaşındaki Muhammed bebeğe ulaşan ekipler, Muhammed’e şişenin kapağıyla su verdi. Minik Muhammed aynı anda hem korkuyu hem de sevinci yaşarken, o anlara ait görüntüler hafızalara kazındı.
MUCİZE BEBEK ENKAZDAN 128 SAAT SONRA SAĞ OLARAK ÇIKARILDI
Korku dolu anları doğuran depreme Hatay’da yakalanan 3,5 aylık bebek, 128 saat sonra enkazdan çıkarıldı.
Hemşirelerin 'Gizem' adını verdiği bebeğin annesi Yasemin Begdaş sağ kurtarılırken, babası ve 2 erkek kardeşi ise hayatını kaybetti. Gizem bebek, enkazdan çıkarılmasının ardından ilk müdahalenin yapılmasıyla birlikte Adana Şehir Hastanesi’nde gözetim altına alındı.
Herhangi bir sağlık problemi olmadığı belirlenen Gizem bebek, kurum bakımına alındı. Daha sonra Cumhurbaşkanlığı uçağıyla Ankara’ya getirilen Gizem bebek, Etlik Şehir Hastanesi’nde yapılan kontroller sonrasında bakanlığa bağlı kuruluşa yerleştirildi.
2,5 MİLYON AFETZEDEYE BARINMA İMKANI SAĞLANDI
Afetin etkili olduğu 11 ilde, çadır ve konteyner kent alanları belirlendi. Geçici barınma alanları oluşturularak 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu. Yaklaşık 2,5 milyon afetzedeye barınma imkanı sağlandı.
Geçici barınma hizmeti verilen Kredi Yurtlar Kurumu (KYK) yurtlarında 477 bin 952 kişi, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) yurtlarında 710 bin 266 kişi olmak üzere tesislerde toplam 1 milyon 188 bin 218 afetzede misafir edildi.
Ayrıca 428 konteyner kentte 220 bin konteyner kuruldu. 707 bin afetzede bu konteynerlerde misafir edildi. Konteyner kentlerde barınmanın yanı sıra beslenme, eğitim, sağlık ve diğer sosyal donatı alanları vatandaşların hizmetine sunuldu.
Milli Savunma Bakanlığı (MSB), gemilerini seferber ederek yaşam alanları oluşturdu. Hastaneler ve okullar açıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) vagonlarında depremzede vatandaşlarımıza konaklama imkanı sağladı.
Konteyner kentlerde kalan vatandaşların gıda ve market alışverişleri için İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda AFAD-Kızılay işbirliği ile maddi destek sağlandı.
SAATTE 23 KONUT ÜRETİLDİ
Felaketin hemen ardından devlet ve millet el ele vererek "Asrın İnşası"nı başlattı. Depremden sadece 15 gün sonra ilk temeller atıldı. Bölgede kurulan 3 bin 481 şantiyede 200 bin mimar, mühendis ve işçi 7/24 esasıyla çalışarak rekor bir hızla konut üretti. Yapılan planlamalarla saatte 23, günde ortalama 550 konut inşa edildi.
2025 yılının Aralık ayı itibarıyla toplamda 455 bin 357 konut ve iş yeri tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildi. Bölgede ayrıca 43 bin yeni dükkan ve 63 bin köy evi inşa edilerek ekonomik hayatın canlanması sağlandı.
İL İL KONUT TESLİMATLARI
Adana: 11 bin 334 konut, 739 köy evi
Adıyaman: 31 bin 423 konut, 9 bin 88 köy evi, 2 bin 855 iş yeri.
Bingöl: 62 konut, 27 köy evi,
Diyarbakır: 16 bin 50 konut, 1.150 köy evi, 6 iş yeri.
Elazığ: 11 bin 912 konut, 2 bin 959 köy evi, 23 iş yeri.
Gaziantep: 25 bin 237 konut, 4 bin 463 köy evi, 1.353 iş yeri.
Hatay: 133 bin 685 konut, 12 bin 868 köy evi, 7 bin 202 iş yeri.
Kahramanmaraş: 52 bin 575 konut, 15 bin 615 köy evi, 5 bin 766 iş yeri
Kayseri: 9 konut, 279 köy evi,
Kilis: 1.713 konut, 852 köy evi, 4 iş yeri,
Malatya: 62 bin 540 konut, 13 bin 32 köy evi, 4 bin 88 iş yeri
Osmaniye: 10 bin 377 konut, 1.807 köy evi, 373 iş yeri.
Sivas: 164 bağımsız bölüm,
Şanlıurfa: 10 bin 914 konut, 2 bin 495 köy evi, 20 iş yeri,
Tunceli: Toplam 298 köy evi.
YARALAR SARILIYOR AMA SORUNLAR BİTMEDİ
Devletin tüm imkanlarını seferber ettiği, 650 bin personelin görev aldığı ve 93 ülkeden yardım ekiplerinin geldiği süreçte büyük mesafeler kat edilse de, bölgede yaşam mücadelesi devam ediyor. Geçici barınma alanlarında kalan vatandaşların bir kısmı kalıcı konutlarına yerleşirken, halen konteyner kentlerde yaşayanlar bulunuyor. Özellikle altyapı eksiklikleri ve elektrik kesintileri gibi sorunlar, konteynerlerde yaşamı zorlaştırıyor.
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, 3. yıl dönümü vesilesiyle yaptığı açıklamada, "Bu acı sadece deprem bölgesinin değil, 86 milyonun ortak acısı oldu" diyerek, devletin bölgeden elini çekmeyeceğini ve son anahtar teslim edilene kadar çalışmaların süreceğini vurguladı.
