ABD Başkanı Donald Trump, İran limanlarına yönelik uygulanan deniz ablukasını delmeye çalışan İran bayraklı "Touska" adlı kargo gemisinin Umman Körfezi’nde düzenlenen bir operasyonla ele geçirildiğini açıkladı. Fox News’e konuşan Trump, operasyonun kararlılıkla sürdürüleceğini belirterek, "İran’ın petrol üzerinden para kazanmasına izin vermeyeceğiz" dedi.
OPERASYONUN DETAYLARI VE STRATEJİK KONUM
ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), Touska gemisine yönelik operasyonun helikopterler ve halatlarla gemiye inen deniz piyadeleri tarafından gerçekleştirildiğini bildirdi. Bölgedeki uydu görüntüleri, USS Abraham Lincoln uçak gemisinin İran kıyılarına 200 kilometre mesafede konuşlandığını doğruluyor. Operasyona 12’den fazla savaş gemisi ve 100’den fazla hava aracının eşlik ettiği belirtilirken, ABD’nin İran limanlarından çıkan gemileri açık denizde durdurma stratejisi izlediği gözlemleniyor.
HUKUKİ TARTIŞMALAR VE ULUSLARARASI TEPKİLER
Deniz ablukası uluslararası hukuk çevrelerinde büyük bir tartışma başlattı. Uluslararası Denizcilik Örgütü, boğazların trafiğe kapatılmasının yasal bir dayanağı olmadığını savunurken, Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden Profesör Donald Rothwell, ABD ve İran’ın artık "savaşan taraflar" olarak kabul edildiğini ve bu durumun ablukayı askeri hukuk çerçevesinde meşru kılabileceğini ifade etti. Tahran yönetimi ise durumu "korsanlık" olarak nitelendirerek bölgedeki diğer limanları hedef alma tehdidinde bulundu.
KÜRESEL EKONOMİDE ENERJİ ŞOKU KAPIDA
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması ve uygulanan abluka, dünya enerji piyasalarını sarsmaya devam ediyor. Dünyadaki petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği bu rota üzerindeki aksamalar, fiyatların fırlamasına neden oldu. Özellikle İran petrolünün %90’ını ithal eden Çin ve enerji ihtiyacının büyük kısmını bu bölgeden karşılayan Asya ülkeleri, krizin ekonomik faturasını en ağır hisseden taraflar arasında yer alıyor.
İNSANİ KRİZ VE BÖLGESEL ETKİLER
Ablukanın sadece petrol değil, gıda ve ilaç gibi temel ihtiyaç maddelerinin geçişini de zorlaştırması bekleniyor. IMF, savaşın ve yüksek enerji maliyetlerinin devam etmesi durumunda küresel bir durgunluk yaşanabileceği konusunda uyardı.
Bölge ülkelerinde ise enerji tasarrufu için çalışma saatlerinin kısaltılması ve evden çalışma gibi olağanüstü önlemler şimdiden devreye alınmış durumda. İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer ise İngiliz güçlerinin ablukada aktif rol almayacağını, ancak bölgedeki mayın tarama faaliyetlerine devam edeceklerini açıkladı.
