Din İşleri Yüksek Kurulu, Müslümanların rehberi niteliğindeki hadis-i şerifler ışığında merak edilen tüm soruları resmi bir fetvayla yanıtladı. İşte, bayram öncesi ve bayram süresince oruç tutulup tutulamayacağına dair Diyanet'in açıklamaları ve tüm fıkhi detaylar... Zilhicce ayının bu en kıymetli günlerinde oruç ibadetinin sınırlarını ve faziletlerini belirleyen dini hükümler şöyle şekillendi:
AREFE GÜNÜ ORUÇ TUTULUR MU, SEVABI VE FAZİLETİ NEDİR?
Zilhicce ayının 9. günü olan Arefe günü, İslam dininde duaların kabul edildiği, rahmet kapılarının sonuna kadar açıldığı en faziletli günlerden biridir. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın fetvasına göre, Arefe gününü oruçlu geçirmek sadece caiz değil, aynı zamanda çok güçlü bir müstehap (sünnet/tavsiye edilen) ibatettir.
Hz. Peygamber (s.a.s.), Arefe günü tutulan orucun manevi büyüklüğünü ve günahların bağışlanmasına vesile olacağını şu müjdeli hadis-i şerifle beyan etmiştir:
"Arefe günü tutulacak orucun, önceki ve sonraki senenin günahlarına keffâret olacağını Allah’tan ümit ediyorum." (Müslim, Sıyâm, 196-197)
Hacda Olanlar İçin İstisnai Durum
Arefe günü oruç tutmak evlerinde olan Müslümanlar için çok sevap olsa da, o sırada kutsal topraklarda hac ibadetini yerine getirenler için hüküm değişmektedir. Hacıların Arafat vakfesi başta olmak üzere ağır ibadet şartları altında halsiz düşmemeleri, ibadetlerini aksatmamaları ve sağlık sorunu yaşamamaları gerekçesiyle Arefe günü oruç tutmamaları daha uygun (efdal) görülmüştür.
KURBAN BAYRAMI GÜNLERİNDE ORUÇ TUTULUR MU?
İslam hukukunda ibadetlerin zamanı kadar, yasaklandığı dönemler de kesin kurallarla belirlenmiştir. Bayram günleri, Müslümanların oruç tutmasının kesinlikle yasak olduğu günlerin başında gelir.
Diyanet'in açıklamasına göre, Kurban Bayramı’nın dört günü boyunca oruç tutmak tahrîmen mekruhtur (harama yakın hoş karşılanmayan davranış). Bugünlerde oruç tutulmasının yasaklanmasının çok önemli hikmetleri bulunmaktadır:
-
Allah'ın Ziyafet Günleridir: Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı günleri yeme, içme, sevinç ve ikram günleridir. Kurbanların kesildiği bu günler, Yüce Allah’ın mümin kullarına sunduğu sembolik birer "ziyafet" hükmündedir. Allah’ın ziyafet sunduğu bir günde oruçlu olmak, o ikramı reddetmek anlamına geleceği için edep dışı ve yakışıksız bir davranış olarak kabul edilir.
-
Teşrik Günleri Hükmü: Hz. Peygamber (s.a.s.), Kurban Bayramı ve peşinden gelen teşrik günlerinin tamamen yeme, içme ve Allah’ı zikretme günleri olduğunu açıkça belirtmiştir (Müslim, Sıyâm, 144).
BAYRAM SABAHI KURBAN KESİLMEDEN ÖNCE AÇ DURMAK ORUÇ MUDUR?
Halk arasında "Kurban Bayramı'nın ilk günü kurban kesilene kadar oruç tutulur" şeklindeki yaygın inanış, fıkhi açıdan teknik bir oruç değildir.
Kurban kesecek durumu olan kişilerin, bayram sabahı güne başlarken imsak vaktinden itibaren bir şey yemeyip, günün ilk lokmasını veya yemeğini kendi kestiği kurbanın etinden seçmesi müstehap (güzel bir sünnet) kabul edilir. Ancak bu durum gün boyu aç kalıp oruç niyeti getirmek demek değildir. Özellikle günümüzde mezbahalarda veya çiftliklerde kurban kesim sırası akşama, hatta ertesi güne sarkan vatandaşların aç kalarak kendilerine eziyet etmeleri dinen uygun değildir; bu kişilerin sabah kahvaltılarını yapmalarında hiçbir dini sakınca yoktur.
