Erzurum’un yüksek yaylalarından seçilen Anadolu çoban köpeklerinin 1938 yılında Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderildiği öğrenildi. Bu sürecin yalnızca bir hayvan sevkiyatı değil, diplomatik, bilimsel ve askerî boyutları olan çok katmanlı bir ilişki ağı oluşturduğu belirlendi.
EZRURUMLU ÇOBAN KÖPEKLERİ
Araştırmacı Taner Özdemir, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, bu alandaki en kapsamlı çalışmalardan birinin, Türk-Amerikan ilişkilerinin tarihsel boyutlarını ortaya koyan akademisyen Dr. Işıl Acehan’ın “Erzurumlu Çoban Köpekleri” başlıklı makalesi olduğunu söyledi.
ABD'DE DOĞAN YAVRULARIN İSMİ 'JOE'
Özdemir, 1938 yılında Türkiye’nin ABD’ye diplomatik bir jest olarak gönderdiği Anadolu çoban köpeklerinin Karabaş ve Fındık olduğunu belirterek, ABD’de doğan yavrularının ise Joe olarak adlandırıldığını aktardı.
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ONAYIYLA İKİ KÖPEK SEÇİLDİ
Araştırmaya göre süreç, ABD Tarım Bakanı Henry Wallace’ın “dünyanın en iyi çoban köpeğini bulma” projesi kapsamında şekillendi. Dönemin Türkiye’nin Washington Büyükelçisi Mehmed Münir Ertegün’ün girişimleriyle konu Ankara’ya iletildi ve Mustafa Kemal Atatürk’ün onayıyla Erzurum’dan biri dişi biri erkek iki köpek seçildi.
BİLİMSEL TESTLERE TABİ TUTULDU
O dönemde köpek ihracatı yasak olmasına rağmen, bu sevkiyat istisnai ve sembolik bir diplomatik jest olarak değerlendirildi. ABD’ye gönderilen köpekler bilimsel testlere tabi tutuldu; güçlü içgüdüleri ve bağımsız karakterleri dikkat çekti.
II. Dünya Savaşı yıllarında ise bu köpekler, ABD Donanması tarafından Maryland’deki bir telsiz istasyonunun korunmasında görevlendirildi.
DİPLOMATİK VE ASKERİ BOYUTUN PARÇASI HALİNE GELDİ
Özdemir, “Bu süreç Erzurum’un hayvancılık kültürünün uluslararası boyut kazanmasının nadir örneklerinden biridir. Acehan’ın titiz arşiv çalışmaları sayesinde bu hikâye, diplomatik ve askerî yönleriyle netlik kazanıyor. Erzurum’un yüksek yaylalarında yetişen Anadolu çoban köpekleri, Türkiye ile ABD arasında kurulan sıra dışı bir diplomatik ilişkinin parçası hâline gelmiştir" dedi.
Araştırma, Erzurum kökenli çoban köpeklerinin yalnızca tarımsal veya kültürel değil, askerî ve diplomatik tarihte de önemli bir rol oynadığını ortaya koyuyor. Bu hikaye, Anadolu’dan dünyaya uzanan sessiz ama etkili bir tarihsel bağın somut örneği olarak değerlendiriliyor.
