Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Bandırma Vapuru ile Samsun’a çıkışı, Türk milletinin bağımsızlık ve özgürlük mücadelesinin en kritik dönüm noktası olarak tarihe geçti.
İşgal altındaki bir imparatorluğun küllerinden çağdaş ve bağımsız bir cumhuriyet kurma ülküsü, tam 107 yıl önce bugün Samsun topraklarında fiilen başlatıldı. Mustafa Kemal Paşa'nın Dokuzuncu Ordu Müfettişi olarak Karadeniz’e attığı bu ilk adım, Anadolu’da dalga dalga yayılacak olan topyekûn bir direnişin, sarsılmaz bir ulusal iradenin ve Millî Mücadele’nin resmi başlangıcı oldu.
Atatürk, Türk milletinin kendi kaderini tayin etme gücüne olan sarsılmaz inancıyla çıktığı bu yolculukta, Amasya, Erzurum ve Sivas genelge ile kongrelerinin de zeminini hazırladı. Samsun’da yakılan bağımsızlık meşalesi, sadece askerî bir zaferin değil, aynı zamanda egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olacağı yeni bir devlet yapısının da habercisiydi. Büyük Önder, bu kutlu başlangıcı ve cumhuriyetin geleceğini en güvendiği kesime, Türk gençliğine emanet ederek bugünü bayram ilan etti.
19 MAYIS 1919'DA NE OLDU? BANDIRMA VAPURU VE STRATEJİK ADIM
Birinci Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Mondros Mütarekesi ile Osmanlı İmparatorluğu'nun toprakları İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmeye başlanmıştı. Ordu terhis ediliyor, stratejik noktalar kontrol altına alınıyor ve millet çaresizlik içinde bir çıkış yolu arıyordu.
15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunan askerleri tarafından işgal edilmesi, bardağı taşıran son damla oldu. İşte bu karanlık atmosferde, 16 Mayıs 1919 Cuma günü İstanbul'dan demir alan ahşap bir yük gemisi olan Bandırma Vapuru, tarihin akışını değiştirecek yolcuları taşıyordu.
9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilen Mustafa Kemal Paşa ve beraberindeki 18 subay, Karadeniz’in azgın dalgalarıyla boğuşarak 19 Mayıs 1919 Pazartesi sabahı saat 06.00 sularında Samsun Tütün İskelesi’ne ayak bastı. İngiliz işgal askerlerinin gölgesindeki Samsun'da, resmi görevi bölgedeki asayişi sağlamak olan Mustafa Kemal'in asıl gizli planı; halkı organize etmek, düzenli bir ordu kurmak ve "Ya istiklal ya ölüm!" parolasıyla topyekûn bir bağımsızlık savaşı başlatmaktı.
SAMSUN'DA PARLAYAN MEŞALE ANADOLU'YU AYDINLATTI
Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a ayak basması, salt bir askerî görevlendirmenin ötesinde, esaret altındaki bir halkın zincirlerini kırma iradesinin somutlaşmış haliydi. İstanbul Hükümeti’nin ve işgal kuvvetlerinin baskıcı ikliminden uzakta, Anadolu’nun bağrında başlatılan bu hareket, kısa sürede tüm yurtta yankı buldu.
Samsun'da ilk milli bilinci uyandıran Mustafa Kemal, buradaki çalışmalarının ardından Havza'ya geçerek ilk milli genelgeyi yayımladı ve işgallere karşı protesto mitingleri düzenlenmesini sağladı. Milletin azim ve kararlılığı, Amasya Tamimi ile "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" denilerek hukuki ve ihtilalci bir çerçeveye oturtuldu; Erzurum ve Sivas Kongreleri ile de milli sınırların parçalanamaz bütünlüğü tüm dünyaya ilan edildi. 19 Mayıs 1919, sömürgeci güçlere karşı yürütülen destansı bir direnişin ilk stratejik hamlesi olarak askeri tarihteki yerini aldı.
CUMHURİYETİN GELECEĞİ GENÇLİĞE EMANET
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, her fırsatta dile getirdiği "Cumhuriyeti biz kurduk, onu yükseltecek ve sürdürecek sizlersiniz" sözüyle, ülkenin kaderini genç nesillerin omuzlarına yükledi. Kendisine doğum gününü soranlara "Ben 19 Mayıs'ta doğdum" diyerek bu tarihin hayatındaki ve milletin tarihindeki önemini açıkça ortaya koymuştu.
Bağımsızlık meşalesinin yakıldığı bu tarihi günün gençliğe ve spora adanması, yeni kurulan devletin dinamik, çağdaş ve ilerici vizyonunun en büyük göstergesi oldu. İlk kez 1926 yılında "Gazi Günü" olarak yerel çapta kutlanan bu anlamlı gün, 1938 yılında çıkarılan bir kanunla resmi olarak "Gençlik ve Spor Bayramı" adını aldı. Türkiye Cumhuriyeti, bir asrı deviren bu köklü mirası koruma ve muasır medeniyetler seviyesinin üzerine çıkarma kararlılığını bugün de aynı inançla sürdürüyor.
19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nın 107. yıl dönümünde; başta Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere, bu toprakları bizlere vatan kılan tüm aziz şehitlerimizi ve gazilerimizi rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz.
