Rusya’nın Ukrayna’yı işgali beşinci yılına girerken savaşın Avrupa’daki tüketici enerji fiyatlarına etkisi sürüyor. Avrupa Konseyi verilerine göre, işgal ve sonrasında uygulanan yaptırımlar AB’nin Rusya’dan doğalgaz ithalat payını yüzde 40’tan yüzde 6’ya düşürdü.
Bu süreçte arz güvenliği ve alternatif tedarik arayışları fiyatlarda sert dalgalanmalara yol açtı.
ELEKTRİK FİYATLARI SON BEŞ YILDA YÜZDE 30 ARTTI
Eurostat verilerine göre, 2021’in ilk yarısı ile 2025’in ilk yarısı arasında AB genelinde hane halkı elektrik fiyatları yüzde 30 arttı. Aynı dönemde doğalgaz fiyatlarındaki artış ise yüzde 79’u buldu.
Son iki yılda fiyatlar görece istikrar kazansa da, Avrupa başkentlerinde elektrik tarifeleri savaş öncesine kıyasla yüksek seviyesini koruyor.
ELEKTRİKTE EN SERT ARTIŞ VİLNİUS’TA
Beş yıllık dönemde en dikkat çekici artış Vilnius’ta kaydedildi. Kentte elektrik fiyatları yüzde 102 artarak iki kattan fazla yükseldi.
Artış oranları Bükreş’te yüzde 88, Bern’de yüzde 86, Kiev’de yüzde 77, Amsterdam’da yüzde 75, Riga’da yüzde 74, Brüksel’de yüzde 67 ve Londra’da yüzde 64 oldu.
Aynı dönemde fiyatlar yalnızca Kopenhag’da yüzde 16, Budapeşte’de ise yüzde 8 geriledi.
Avrupa’nın en büyük ekonomilerinin başkentleri arasında Londra ve Roma yüzde 54 artışla öne çıkarken, Madrid yüzde 13 ve Berlin yüzde 15 artışla daha sınırlı yükseliş gösterdi. Paris’te artış yüzde 31 ile AB ortalamasının altında kaldı.
ENERJİ KARIŞIMI FİYATLARI BELİRLEDİ
Avrupa Enerji ve İklim Politikası (IEECP) uzmanlarına göre ülkelerin elektrik üretiminde kullandıkları enerji kaynakları fiyat gelişmelerinde belirleyici oldu.
İspanya gibi ülkelerde rüzgar, güneş ve hidroelektrik enerjinin üretimdeki yüksek payı fiyat şoklarını sınırladı. İskandinav ülkeleri ise güçlü hidroelektrik, jeotermal ve rüzgar kapasitesi sayesinde fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı daha dayanıklı bir yapı sergiledi.
DOĞALGAZDA ŞEHİRLER ARASINDA BÜYÜK FARK
Ocak 2022 ile Ocak 2026 arasında AB başkentlerinde konutlara yönelik doğalgaz fiyatları ortalama yüzde 1 geriledi. Ancak şehirler arasında ciddi farklılıklar oluştu.
Bu dönemde Berlin’de fiyatlar yüzde 41, Brüksel’de yüzde 40 ve Atina’da yüzde 40 düştü. Buna karşılık Riga’da yüzde 89, Varşova’da yüzde 55 ve Lizbon’da yüzde 55 artış görüldü.
Kasım 2021 ile Ocak 2026 arasındaki dönemde ise AB başkentlerinde doğalgaz fiyatları toplamda yüzde 24 yükseldi. En sert artış yüzde 88 ile Varşova’da kaydedildi. Onu yüzde 85 ile Bratislava, yüzde 77 ile Lizbon ve yüzde 70 ile Prag izledi.
Kiev’de fiyatlar yüzde 35, Bükreş’te yüzde 33 ve Brüksel’de yüzde 18 geriledi.
Büyük ekonomilerin başkentleri arasında doğalgazda düşüş kaydeden tek şehir yüzde 13 ile Londra oldu. Berlin yüzde 39 ve Paris yüzde 28 artışla AB ortalamasının üzerinde yükselirken, Madrid’de artış yüzde 16, Roma’da ise yüzde 23 olarak gerçekleşti.
