Orta Doğu’da derinleşen çatışmaların küresel petrol arzında günlük 12 milyon varillik bir boşluk yaratması, Avrupa Birliği’ni (AB) tarihinin en kritik enerji sınavlarından biriyle karşı karşıya bıraktı.
Yükselen faturalar ve kapıdaki kıtlık riski nedeniyle Brüksel, üye ülke vatandaşlarına "araç kullanımını azaltın" çağrısı yaparken, gözler stratejik rezervlerin ne kadar süre daha dayanabileceğine çevrildi.
ARZ KESİNTİSİ RİSKİ FİYAT ARTIŞININ ÖNÜNE GEÇTİ
AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, 31 Mart’ta yapılan olağanüstü toplantının ardından meselenin sadece bir "maliyet" sorunu olmaktan çıktığını, doğrudan bir "tedarik krizi" riskine dönüştüğünü ilan etti.
Özellikle dizel ve jet yakıtında ciddi bir kıtlık tehlikesiyle karşı karşıya kalındığını belirten Jorgensen, Orta Doğu’ya olan bağımlılığın yarattığı kırılganlığa dikkat çekerek üye ülkeleri blok halinde hareket etmeye çağırdı. Günlük 10,5 milyon varil petrol tüketen AB’de; tüketimin lokomotifi olan Almanya, Fransa ve İtalya gibi dev ekonomiler, olası bir kesintinin sanayi üzerindeki yıkıcı etkilerinden endişe duyuyor.
STRATEJİK REZERVLERDE 5 AYLIK ÖMÜR
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda piyasaya sürülen 400 milyon varillik dev rezervin yaklaşık 92 milyon varili AB ülkeleri tarafından karşılandı. Analistler, piyasaya günlük 2,5 milyon varil hızla sürülen bu stokların yaklaşık 160 gün, yani 5 ay daha piyasayı ayakta tutabileceğini öngörüyor.
Kpler verilerine göre AB depolarında rafine edilmeye hazır 270 milyon varil ham petrol daha bulunuyor ancak bu miktar yalnızca üç haftalık bir tüketimi karşılayabiliyor. IEA Başkanı Fatih Birol ve Komiser Jorgensen, koşulların ağırlaşması durumunda stratejik rezervlerden yeni bir miktar petrolün daha serbest bırakılabileceği sinyalini verdi.
YERLİ KAYNAKLAR YENİDEN GÜNDEMDE
Krizin derinleşmesi, Avrupa’nın kendi topraklarındaki enerji kaynaklarını da yeniden tartışmaya açtı. Uluslararası Petrol ve Gaz Üreticileri Birliği (IOGP), Avrupa genelinde henüz çıkarılmamış yaklaşık 4 milyar varillik bir kaynağın varlığına dikkat çekiyor. Kuzey Denizi’ndeki geleneksel sahaların yanı sıra Doğu Akdeniz ve Karadeniz gibi yeni arama bölgelerinin birer "güvenlik ağı" olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten uzmanlar, AB’nin dışa bağımlılığı azaltmak için bu yeraltı kaynaklarını artık görmezden gelemeyeceğini vurguluyor.
SAVAŞ UZARSA AÇIK BÜYÜYECEK
Oxford Economics tarafından hazırlanan analizler, tablonun daha da ağırlaşabileceğini gösteriyor. Şu anki stratejik müdahaleler günlük 6 milyon varillik talebi destekleyerek açığı kapatmaya çalışıyor. Savaşın uzaması durumunda, altıncı ay itibarıyla günlük açığın 13 milyon varile kadar çıkabileceği tahmin ediliyor. 2022'deki gaz krizini bir şekilde atlatan Avrupa için bu seferki petrol sınavı; sadece ekonomik değil, ulaşım ve sanayi çarklarının durma noktasına gelmesi açısından çok daha zorlu geçeceğe benziyor.
