Zengin aroması ve belirgin tadıyla öne çıkan Ayaş domatesi, hem taze tüketimde hem de sos ve yemeklerde lezzet artırıcı olarak tercih ediliyor.
Tasteatlas listesinde, Napoli’den Pomodoro S. Marzano dell’Agro Sarnese-Nocerino, Santorini’den Tomataki Santorinis, Sicilya’dan Pomodoro di Pachino ve Datterino gibi prestijli domates türleri yer alıyor. Bu listede, İtalya’dan Costoluto fiorentino, Pomodorino del Piennolo del Vesuvio ve Cuore di bue; ABD’den Creole tomato; Rusya’dan Veselaya sosedka da bulunuyor.
Ayaş domatesi, sahip olduğu tat ve aromasıyla Türkiye’yi gururla temsil ediyor ve dünya mutfaklarında hak ettiği ilgiyi görmeye başladı. Özellikle şefler ve gastronomi tutkunları arasında “fark yaratan domates” olarak tanınıyor.
Listenin ilk 10’unda yer alan domatesler hakkında bilgiler:
POMODORO S. MARZANO DELL’AGRO SARNESE-NOCERINO (NAPOLİ, İTALYA)
“Domateslerin kralı” olarak bilinir. Neredeyse çekirdeksiz, parlak kırmızı ve hafif tatlı-ekşi aromalıdır. Sadece Vera Pizza Napoletana için kullanımı onaylanmıştır. Coğrafi işarete sahiptir.
TOMATAKI SANTORINIS (CYCLADES, YUNANİSTAN)
Santorini ve çevresinde yetişir. Koyu kırmızı, sert dokulu ve bol çekirdeklidir. Alkalin toprak ve iklim sayesinde yüksek şeker ve asiditeye sahiptir. Coğrafi işaret tescillidir.
POMODORO DI PACHINO (SİCİLYA, İTALYA)
Tatlı ve sulu yapısıyla bilinir, uzun raf ömrüne sahiptir. Taze salatalarda ve pizzalarda kullanılır, geleneksel olarak zeytinyağında kurutulur. Coğrafi işaret tescili mevcuttur.
DATTERINO (SİCİLYA, İTALYA)
Küçük, oval ve tatlı bir domates çeşidi. Az çekirdekli ve düşük su oranlıdır; salata ve soslarda tercih edilir.
COSTOLUTO FIORENTINO (FLORANSA, İTALYA)
Yassı ve kaburgalı bir heirloom domatesidir. Yüksek şeker ve asidite içerir, sos ve çorbalarda kullanılır.
POMODORINO DEL PIENNOLO DEL VESUVIO (VEZÜV, İTALYA)
Kiraz domatesi tipi, dalında kurutularak saklanır. Tat ve aroma yoğunluğu yüksektir. Coğrafi işaret tescillidir.
CUORE DI BUE (LIGURIA, İTALYA)
Büyük, etli ve az çekirdeklidir. Tatlı ve düşük asitlidir, salata ve bruschetta için idealdir.
CREOLE TOMATO (LOUISIANA, ABD)
İnce kabuklu, sulu ve tatlı aromalıdır. Haziran-Ağustos arası hasat edilir, soğutulmamalıdır.
VESELAYA SOSEDKA (RUSYA)
Orta-büyük boy, sarı ve yassı-kaburgalıdır. Tatlı ve hafif aromalı; konserve ve sos yapımına uygundur.
AYAŞ DOMATESİ (ANKARA, TÜRKİYE)
Tatlı ve yoğun aromasıyla diğer çeşitlere göre daha belirgin bir lezzet sunar ve şefler ile yemek tutkunları arasında oldukça popülerdir. Bu domatesler özenle yetiştirilir ve mutfakta oldukça çok yönlüdür: taze olarak salatalarda, pişmiş yemeklerde lezzet artırıcı olarak veya sos ve domates salçası yapımında kullanılabilir. 2023 yılında coğrafi işaret almıştır.
