Gelir İdaresi Başkanlığı, yıllık gelir vergisi beyannamelerinin verilmesi için tanınan sürenin sonuna yaklaşırken denetim faaliyetlerinde teknolojik bir devrim başlattı. Hazine ve Maliye Bakanlığından edinilen bilgilere göre, 2025 yılı kazançlarına yönelik beyanname verme süreci 31 Mart tarihinde sona erecek. Bu kritik aşamada Bakan Mehmet Şimşek, yapay zeka destekli analiz sistemlerinin devreye girdiğini belirterek tüm mükellefleri uyardı. Bankalar, tapu kayıtları ve finans kuruluşlarından gelen devasa veri havuzunu tek merkezde toplayan idare, beyan dışı bırakılan veya düşük gösterilen gelirleri saniyeler içinde tespit etmeye başladı.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ DENETİMLERDE HİÇBİR AYRINTI GÖZDEN KAÇMIYOR
Bakanlığın yeni dijital denetim altyapısı, mükelleflerin beyanları ile fiili ekonomik faaliyetlerini anlık olarak karşılaştırıyor. Bakan Şimşek, geliştirilen algoritmaların para akışlarını, tahsilat süreçlerini ve işlem hacimlerini analiz ederek uyumsuzlukları anında belirlediğini ifade etti. Bu kapsamda, özellikle sektör ortalamalarından sapan finansal davranışlar ve banka verileriyle uyuşmayan beyannameler sistem tarafından öncelikli risk grubu olarak işaretleniyor. Yapay zeka, beyan edilen kazanç ile gerçek hayat arasındaki farkı analiz ederek vergi adaletini sağlamayı hedefliyor.
KİRA GELİRLERİ VE GAYRİMENKUL PİYASASI MERCEK ALTINDA
Özellikle gayrimenkul sektöründeki kayıt dışılıkla mücadele için Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi aktif olarak kullanılıyor. Uydu görüntüleri, tapu kayıtları ve coğrafi bilgi sistemlerini harmanlayan sistem, taşınmazların piyasa değerinden sapmalarını tek tek tespit ediyor. Kira gelirleri konusunda ise saha çalışmaları dijital verilerle destekleniyor. Elektrik, su ve doğal gaz abonelik verileri üzerinden yapılan çapraz kontrollerle, mülklerin fiili kullanım durumları yüksek doğrulukla saptanıyor. Bakan Şimşek, düşük beyan edilen veya hiç bildirilmeyen kira gelirlerinin bu yöntemle hızla gün yüzüne çıkarıldığını vurguladı.
DÜŞÜK MATRAHLI VE SÜREKLİ ZARAR BEYAN EDENLERE SIKI TAKİP
Bakanlığın radarındaki bir diğer önemli grup ise sürekli zarar beyan eden işletmeler ve düşük matrahlı beyanname veren mükellefler oldu. Olağan dışı ciro dalgalanmaları ve POS cihazı verileriyle örtüşmeyen işlemler, yapay zeka tarafından detaylı incelenmesi gereken risk göstergeleri olarak kabul ediliyor. Bakan Şimşek, ticari sonuçtan ziyade vergi kaçırma amacı taşıyan finansal hareketlerin titizlikle incelendiğini belirtti. Ayrıca menkul sermaye iratları, temettü ve kâr payı gelirleri de Merkezi Kayıt Kuruluşu verileri üzerinden mükellef bazında detaylıca izleniyor.
BAKAN ŞİMŞEK’TEN CEZA VE YAPTIRIM UYARISI
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik veya hatalı yapılan beyanların mükellefler için ileride ağır mali sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti. Vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi yaptırımlarla karşılaşılmaması için beyannamelerin son güne bırakılmadan kontrol edilmesi gerektiğini belirten Şimşek, vergiye gönüllü uyumun kamu maliyesinin sürdürülebilirliği açısından temel öncelik olduğunu söyledi. Şimşek, dijitalleşme ve yapay zeka sayesinde kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin daha şeffaf ve kararlı bir şekilde devam edeceğinin altını çizdi.