2025 yılı, işgal altındaki Batı Şeria için askeri baskının, keyfi tutuklamaların ve ekonomik daralmanın zirve yaptığı bir yıl olarak kayıtlara geçti. Filistin Merkezi İstatistik Bürosu ve insan hakları örgütlerinin verileri, İsrail'in bölgedeki kontrolü nasıl sertleştirdiğini gözler önüne serdi.
1105 CÂN KAYBI, 11 BİN YARALI
Verilere göre, 8 Ekim 2023 sürecinden bu yana Batı Şeria'da İsrail askerleri ve yerleşimcilerin saldırıları sonucu 1105 Filistinli yaşamını yitirdi, yaklaşık 11 bin kişi ise yaralandı.
HAPİSHANELER İŞKENCE MERKEZİNE DÖNÜŞTÜ
Gözaltı dosyasında, Filistinli insan hakları kuruluşları ve Filistinli Esirler Medya Ofisi, İsrail’in 2025 boyunca Batı Şeria genelinde gözaltı kampanyalarını ve baskıcı uygulamaları artırdığını raporladı.
Raporda, yıl içinde yaklaşık 7 bin gözaltı vakası kaydedildiği, bunların 600’ünün çocuk, 200’ünün kadın olduğu bilgisine yer verildi.
Rapordaki en dikkat çekici verilerden biri tutuklamalar oldu. 2025 boyunca Batı Şeria'da yaklaşık 7 bin kişi gözaltına alındı. 8 Ekim 2023'ten bu yana toplam gözaltı sayısı 21 bine ulaştı.
Verilere göre, İsrail hapishanelerindeki Filistinli tutuklu sayısı 9 bin 300’ü aştı. Bunların 3 bin 350’si idari tutuklu, 1220’si ise İsrail tarafından "yasa dışı savaşçı" olarak sınıflandırılan kişilerden oluşuyor.
2025 yılı içinde İsrail cezaevlerinde 32 Filistinli esir hayatını kaybetti. Böylece soykırım savaşının başlamasından bu yana cezaevlerinde ölen Filistinli esir sayısı 100’e yükseldi. Kimlikleri açıklanan 86 esirin 83’ünün işkence ve tıbbi ihmal sonucu yaşamını yitirdiği kaydedildi.
REKOR DÜZEYDE TOPRAK GASPI
İsrail makamları, 2025 yılı boyunca işgal altındaki Batı Şeria’da Filistin toprakları üzerinde yasa dışı konut inşasına yönelik 28 bini aşkın projeye onay verdi.
Toprak gasbını izleyen "Şimdi Barış" (Peace Now) hareketi, İsrail Yüksek Planlama Konseyi’nin yılın başından bu yana 28 bin 163 yasa dışı konut inşasına onay verdiğini, bunun bugüne kadar kaydedilen en yüksek rakam olduğunu açıkladı.
Hareket, ayrıca 1033 yeni yasa dışı konut projesinin daha gündemde olduğunu, bunlardan 126’sının, işgal altındaki Batı Şeria’nın kuzeyinde 2005’te boşaltılan ve Mayıs 2025’te yeniden inşasına karar verilen "Sanur" bölgesinde planlandığını aktardı.
Bu durum, Filistinlilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde yasa dışı yapılaşmanın yeniden hız kazandığını ortaya koydu.
Batı Şeria’da Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin sayısının yaklaşık 750 bin olduğu, bunların 250 bininin Doğu Kudüs’te bulunduğu ifade ediliyor. Bu grupların, Filistinlilere yönelik neredeyse günlük saldırılar düzenleyerek fiili bir zorla yerinden etme sürecini derinleştirdiği belirtiliyor.
"Şimdi Barış" hareketi, Gazze’de süren soykırım savaşıyla eş zamanlı olarak İsrail’in Batı Şeria’daki baskısını artırdığını, bunun Filistinlilerin zorunlu göçe maruz bırakılması riskini ciddi biçimde büyüttüğünü vurguladı.
EKONOMİ ÇÖKTÜ, OKULLAR YIKILDI
Eğitim alanında da Batı Şeria’daki okullar sık sık baskınlara ve yıkım kararlarına maruz kaldı.
Bunlar arasında, 1 Aralık 2025’te El Halil’in güneyindeki Yatta bölgesinde bulunan Hallet Amira İlkokulu’nun yıkılması da yer aldı.
Filistin Merkezi İstatistik Bürosu’na göre, Batı Şeria’daki 8 üniversite İsrail baskınları ve tahribatına uğradı.
Büro, Filistin genelinde eğitim sektöründeki can kayıplarının 18 bin 979 öğrenciye ulaştığını, ayrıca 1399 üniversite öğrencisi, 797 öğretmen ve idari personel ile yükseköğretim sektöründe çalışan 241 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
- Ekonomik gerileme
Ekonomik göstergeler de 2025’te Batı Şeria ekonomisinde ciddi bir çöküşe işaret etti.
Gayrisafi yurt içi hasıla yüzde 13 oranında geriledi. 2024’e kıyasla yüzde 4,4’lük sınırlı bir büyüme kaydedilse de bu artış kayıpları telafi edemedi.
Batı Şeria’daki işsizlik oranı toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 28’ine ulaştı. İsrail’in kısıtlamaları, iş olanaklarının daralması ve ekonomik faaliyetin yavaşlaması nedeniyle Filistin genelinde işsiz sayısı yaklaşık 650 bin olarak kaydedildi.