SciTechDaily tarafından yayımlanan yeni bir bilimsel çalışma, alçak Dünya yörüngesindeki modern uydu ağlarının sanılandan çok daha kırılgan bir yapıda olduğunu ortaya koydu. Princeton Üniversitesi'nden araştırmacı Sarah Thiele liderliğinde ve British Columbia Üniversitesi'nin katılımıyla yürütülen araştırmaya göre, uydu operatörlerinin yer kontrolünü kaybetmesi halinde yörüngede büyük bir felaketin yaşanması an meselesi.
RİSK HIZLA BÜYÜYOR: CRASH SAATİ 2,8 GÜNÜ GÖSTERİYOR
Araştırmacılar, yörüngedeki nesnelerin manevra kabiliyetini kaybetmesi durumunda krizin gelişme hızını ölçmek için "Çarpışma Gerçekleşmesi ve Önemli Zarar (CRASH) Saati" adlı bir ölçüt geliştirdi. 2025 yılı uydu verilerine göre, operatörlerin uydulara kaçınma manevrası komutu gönderememesi durumunda yıkıcı bir çarpışmanın gerçekleşmesi için gereken süre yalnızca 2,8 gün olarak hesaplandı. Mega uydu ağlarının yaygınlaşmadığı 2018 yılında bu sürenin 164 gün olduğu belirtildi.
YÖRÜNGEDE HATA PAYI GİDEREK AZALIYOR!
Araştırma verilerine göre, alçak Dünya yörüngesinin tamamında her 36 saniyede bir uzay cisimleri arasında bir kilometreden daha yakın tehlikeli geçişler yaşanıyor. Özellikle Starlink gibi mega uydu takımlarının yer aldığı 550 kilometre irtifadaki ana bölge, normal uzay enkazının zirve yaptığı alanlardan on kat daha yüksek bir yoğunluk barındırıyor.
EN BÜYÜK TEHDİTLERDEN BİRİ GÜNEŞ FIRTINALARI
Bilim insanları, sistemlerin çökmesinde ve uyduların kontrol edilemez hale gelmesinde şiddetli güneş fırtınalarının kritik bir rol oynayabileceği konusunda uyarıyor. Güneş fırtınaları, Dünya'nın üst atmosferini ısıtıp genişleterek uydular üzerindeki sürtünmeyi artırıyor. Bu durum, uzay araçlarını rotalarından saptırıyor ve yörünge tahminlerini imkansız hale getiriyor.
Bunun somut bir örneği Mayıs 2024'te yaşanan Gannon Fırtınası sırasında görüldü. Artan atmosferik sürtünme nedeniyle alçak yörüngedeki aktif uyduların neredeyse yarısı acil manevra yapmak zorunda kaldı. Mevcut mega uydu ağları yörüngede kalabilmek için sürekli müdahaleye ihtiyaç duyuyor. Verilere göre, Starlink uyduları 2024 sonu ile 2025 ortası arasında tüm ağ genelinde her 1,8 dakikada bir gerçekleşen toplam 144.404 kaçınma manevrası yaptı.