CEMRE NE ZAMAN DÜŞER?
Cemrelerin sıralı düşüşü, doğanın adım adım uyanışını simgeliyor. Buna göre:
Birinci cemre: 19-20 Şubat’ta havaya düşüyor. Hava sıcaklıklarında artış hissedilmeye başlanıyor.
İkinci cemre: 26-27 Şubat’ta suya düşüyor. Akarsular ve göller çözülmeye, su sıcaklığı yükselmeye başlıyor.
Üçüncü cemre: 5-6 Mart’ta toprağa düşüyor. Toprak ısınırken bitkiler filiz veriyor ve tarımsal faaliyetler canlanıyor.
Halk arasında cemrelerin düşmesi, baharın habercisi olarak kabul ediliyor ve Nevruz Bayramı’nın yaklaşmakta olduğuna işaret ediyor. Ayrıca hayvancılıkla uğraşanlar için otlakların açılacağı, tarımla uğraşanlar için de toprağın işlenmeye başlanacağı dönemi simgeliyor.
BİLİMSEL AÇIKLAMA
Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü’nden İklim Bilimi Uzmanı Doç. Dr. Beyza Ustaoğlu, cemre düşmesini şöyle açıklıyor:
“Cemre, halk dilinde doğanın uyanışı ve canlanması anlamına gelir. Türkiye’nin bulunduğu Kuzey Yarım Küre’de güneş ışınları 21 Aralık’tan itibaren daha dik açılarla gelmeye başlar. Bu dönemde gündüz uzunluğu artar ve ortamda bir sıcaklık yükselmesi olur. Halk kültüründe bu olay cemre düşmesi olarak adlandırılır.”
Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu da cemre olayının, atmosferin alt tabakalarının güneşlenme ve yer radyasyonu ile ısınmasıyla ilgili olduğunu belirtiyor. Yeryüzü güneş ışınlarını emerek ısınır ve atmosferi dolaylı olarak ısıtır. Böylece cemrelerin düşmesiyle sıcaklık artışı gözlemlenir.
CEMRENİN KÜLTÜREL ÖNEMİ
Cemre, Anadolu halk takviminde son derece önemli bir yere sahip. Yüzyıllardır hem iklimsel değişimi hem de mevsimsel geçişi simgeleyen bu doğa olayı, tarım ve hayvancılıkla uğraşan topluluklar için işlerin yeniden başlayacağı dönemin habercisi olarak görülüyor. Ayrıca cemrelerin düşmesi, insanların ruh hâlini de etkiliyor; daha uzun günler ve artan güneş ışığı, hareketlilik ve neşe gibi olumlu duygular yaratıyor.
Özetle; cemre düşmesi, doğanın uyanışını ve baharın gelişini simgeleyen eski bir halk takvimi geleneği. Şubat sonu ile Mart başında gerçekleşen bu olay, hem doğadaki değişimlerin hem de insan yaşamına etkilerinin işaretçisi olarak dikkat çekiyor.
