Teklifte; yaş doğrulama zorunluluğu, ebeveyn kontrol araçları ve sosyal ağ sağlayıcılarına yönelik bant daraltma ile reklam yasağı gibi yaptırımlar yer alıyor.
Düzenlemeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan muhalefet temsilcileri, teklifin çocukları koruma amacı taşıdığı ifade edilse de mevcut haliyle yeterli ve bütüncül bir politika sunmadığını savunuyor. Açıklamalarda, çocukların dijital dünyadaki varlığının yalnızca risklerden ibaret olmadığı; aynı zamanda eğitim, ifade özgürlüğü ve sosyal gelişim açısından da önemli bir alan olduğu vurgulandı.
Eleştirilerde, düzenlemenin bilimsel verilerle yeterince desteklenmediği ve hazırlanma sürecinde çocuk gelişimi uzmanları, eğitimciler, bilişim hukukçuları, sivil toplum kuruluşları ve çocukların görüşlerinin yeterince alınmadığı ifade edildi. Çocukları doğrudan ilgilendiren bir konuda çocukların sürece dahil edilmemesi ise önemli bir eksiklik olarak değerlendirildi.
ÇOCUKLARA YASAKLARLA DEĞİL EĞİTİM İLE VE GÜÇLÜ SOSYAL POLİTİKALR İLE KORUNMALI
Öte yandan, yaş doğrulama sistemlerinin veri güvenliği açısından riskler barındırdığı ve teknik olarak kolayca aşılabileceği yönünde endişeler dile getirildi. VPN gibi yöntemlerle yasakların delinmesinin mümkün olduğu, bunun da çocukları daha kontrolsüz ve güvensiz ortamlara yönlendirebileceği belirtildi.
Oyun platformlarına yönelik düzenlemeler de eleştiri konusu oldu. Açıklamalarda, Steam başta olmak üzere birçok platformda halihazırda ebeveyn kontrolü, içerik filtreleme ve süre sınırlama gibi araçların bulunduğu hatırlatılarak, yeni düzenlemenin mevcut sistemleri tekrar eder nitelikte olduğu savunuldu.
Uluslararası örneklere de değinilen açıklamada, özellikle Finlandiya gibi ülkelerde çocukların dijital güvenliğinin yasaklarla değil; eğitim, dijital okuryazarlık, aile desteği ve güçlü sosyal politikalarla sağlandığına dikkat çekildi. Avrupa ülkelerinde ise yalnızca yaş sınırı değil; platform sorumluluğu, veri güvenliği ve çocuk mahremiyetinin birlikte ele alındığı ifade edildi.
Muhalefet cephesinden yapılan değerlendirmelerde, Türkiye’de tercih edilen yöntemin daha çok yasak ve denetim odaklı olduğu öne sürülerek, bunun çocukları korumaktan ziyade dijital alanı daraltabileceği dile getirildi.
Cumhuriyet Halk Partisi yetkilileri, çocukların korunmasına yönelik yaklaşımın yasaklayıcı değil; hak temelli, bilimsel ve denetlenebilir politikalarla şekillenmesi gerektiğini belirtti. Bu kapsamda; çocuk verilerinin güçlü şekilde korunması, dijital okuryazarlık eğitiminin yaygınlaştırılması, aile ve öğretmenlere rehberlik sağlanması ve bağımsız denetim mekanizmalarının kurulması önerildi.
Açıklamada ayrıca, çocukların edilgen bireyler değil, hak sahibi özneler olduğu vurgulanarak, çocukları ilgilendiren düzenlemelerde onların görüşlerinin de sürece dahil edilmesi gerektiği ifade edildi.
Tartışmalı teklifin önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’nda ele alınması bekleniyor.
