Dünya ekonomisinin can damarı Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, küresel enerji piyasalarını tarihin en karanlık senaryosuyla karşı karşıya bıraktı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Frankfurter Allgemeine Zeitung’a (FAZ) verdiği çarpıcı demeçte, sessizliğini bozarak insanlık tarihinin en büyük enerji güvenliği kriziyle karşı karşıya olduğumuz uyarısını yaptı. Birol’un sunduğu veriler, mevcut hasarın 1970’lerdeki petrol şoklarını bile geride bıraktığını kanıtlıyor.
TARİHİ PETROL ŞOKLARINI GERİDE BIRAKTI
Fatih Birol, mevcut krizin boyutlarını anlatırken sarsıcı bir kıyaslama yaptı. Dünyanın şu anda günde 11 milyon varil petrol kaybettiğine dikkat çeken Birol, bu rakamın 1973 ve 1979 petrol krizlerindeki toplam kayıptan (10 milyon varil) daha fazla olduğunu vurguladı.
Doğalgaz cephesinde ise durum çok daha dramatik; Orta Doğu’daki kayıpların 140 milyar metreküpe ulaştığını belirten IEA Başkanı, bu miktarın Ukrayna savaşı sonrası yaşanan kaybın neredeyse iki katı olduğunu açıkladı.
EKONOMİNİN ANA DAMARLARI FELÇ OLDU
Krizin merkez üssü olan Hürmüz Boğazı’ndaki felç hali, sadece petrol ve gazı değil; gübre, kükürt ve helyum gibi kritik ham maddelerin sevkiyatını da durdurdu. Birol, "Küresel ekonominin ana damarları felç olmuş durumda" diyerek, sular durulsa bile kapatılan sahaların yeniden üretime geçmesinin altı ayı bulabileceği konusunda uyardı.
IEA, bu kaosu hafifletmek için stratejik rezervlerinden 400 milyon varil petrolü piyasaya sürse de Birol, siyasi karar vericilerin tehlikenin büyüklüğünü henüz tam olarak kavrayamadığını savunuyor.
ALMANYA’YA SERT NÜKLEER ELEŞTİRİSİ
Birol’un hedefinde Alman enerji politikaları da vardı. Almanya’nın nükleer santrallerini kapatarak "stratejik bir hata" yaptığını belirten Birol, "Eğer bu santraller açık olsaydı, bugün tablo bu kadar karanlık olmazdı" dedi. Gelecek için modüler mini reaktörlere işaret eden Birol, 1970’lerdeki krizden ders çıkarılarak otomobillerin yakıt tüketiminin yarıya indirilmesi gibi, bugün de sanayide köklü bir dönüşümün şart olduğunu ifade etti.
VATANDAŞA ÇAĞRI: EVDEN ÇALIŞIN VE YAVAŞLAYIN
Küresel arz krizine karşı çözümün sadece üretimde değil, tüketimde de gizli olduğunu hatırlatan IEA Başkanı, vatandaşlara somut tasarruf önerilerinde bulundu.
Yeni petrol sahalarının devreye girmesinin en az 10 yıl süreceğini hatırlatan Birol, kısa vadeli kurtuluş reçetesi olarak; daha az araç kullanımı, hız sınırlarına uyulması ve evden çalışma modeline geri dönülmesini önerdi.