Dünya ekonomisi, tarihin en büyük enerji krizlerinden biriyle karşı karşıya kalmış durumda. Hormus Boğazı’ndaki abluka ve küresel petrol rezervlerinin hızla erimesi, piyasalarda şok senaryolarını beraberinde getirdi. Enerji analistleri, Brent petrolünün varil fiyatının kısa süre içinde 200 dolara kadar yükselebileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.
HORMUS BOĞAZI'NDA LOJİSTİK ÇÖKÜŞ
ABD Başkanı Donald Trump’ın talimatıyla başlayan İran savaşı, küresel petrol ticaretinin ana damarı olan Hormus Boğazı’ndaki krizi derinleştirdi. Çatışmalardan önce günde yaklaşık 20 milyon varil petrolün taşındığı boğazdan, mevcut abluka nedeniyle sadece kısıtlı sayıda tanker geçiş yapabiliyor. Günlük hacmin 800 bin varile kadar gerilediği bölgede, en önemli alternatif olarak Kızıldeniz’e açılan 7 milyon varil kapasiteli Suudi Doğu-Batı boru hattı kullanılıyor.
KÜRESEL STOKLARDA TAMPON TÜKENDİ
Piyasadaki günlük 12,2 milyon varillik arz açığı, küresel ekonomiyi tehdit etmeyi sürdürüyor. Şimdiye kadar stratejik rezervlerin devreye sokulmasıyla dengelenmeye çalışılan fiyatlar, stokların tükenme noktasına gelmesiyle yeniden hareketlendi. Atlantik Konseyi Enerji Uzmanı Ben Cahill, son 70 günde piyasadaki tüm tampon mekanizmalarının eridiğini belirterek, "Stok seviyeleri hızla küçüldü. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre küresel stoklar mart ayında 129 milyon varil, nisan ayında ise 117 milyon varil düşüş kaydetti. Bu durum sadece sınırlı bir süre daha tolere edilebilir" açıklamasında bulundu.
YAZ SEZONUNDA KAOS KAPIDA
Finans analiz platformu Seeking Alpha yazarlarından Michael Fitzsimmons, Brent petrolünün kriz çözülmeden 200 dolar bandını görme olasılığını %50 olarak değerlendiriyor. MarketWatch tarafından yayımlanan analizlerde ise bu senaryonun dünya ekonomisi için bir "uçurum" anlamına geleceği aktarılıyor. Özellikle yaz seyahat sezonunun yaklaşmasıyla birlikte; fırlayan akaryakıt fiyatları, tedarik zinciri darboğazları ve havayolu taşımacılığında büyük bir kaosun yaşanabileceği öngörülüyor.
PETROL DEVLERİNDEN REKOR KÂR BEKLENTİSİ
Savaşın başlangıcından bu yana ABD'de pompa fiyatları yaklaşık %50 oranında artış gösterirken, bu kriz küresel petrol devleri için devasa kazanç kapılarına dönüştü. "Büyük 3" olarak adlandırılan Chevron, Exxon Mobil ve ConocoPhillips gibi ABD'li enerji şirketlerinin kâr oranlarında rekor artışlar yaşanıyor. Şirketlerin üretim sahalarının Teksas Permiyen Havzası, Guyana, Venezuela ve Alaska gibi kriz bölgesinden uzak yerlerde bulunması, operasyonel risklerini sıfırlarken küresel yüksek fiyatlar sayesinde kârlılıklarını maksimum seviyeye çıkarıyor. Analistler, enerji piyasalarında tarihin en büyük "boğa piyasasının" kapıda olduğunu ifade ediyor.
