Son yıllarda artan enflasyon, azalan konut stoku ve göç dalgalarıyla birlikte mahkeme salonlarına taşınan ev sahibi-kiracı krizinde, fiyatlama dinamikleri eski kiracının aleyhine dönmeye başladı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) yayımladığı Şubat ayı kira endeksi verileri, piyasada yaşanan o çarpıcı gerçeği resmi rakamlarla gözler önüne serdi.
YENİ KİRADA YATAY SEYİR, ESKİDE KESKİN YÜKSELİŞ
Merkez Bankası raporuna göre; yeni kiralanan konutlardaki fiyat artış hızı yavaşlayarak şubat ayında yıllık bazda yüzde 34,2 seviyesine kadar indi. 2023'ün başındaki rekor zirvelerden kademeli olarak düşen bu oran, yeni kiralık ev arayanlar için piyasanın görece yatay bir seyir izlediğine işaret ediyor.
Ancak madalyonun diğer yüzünde, evinde oturmaya devam eden milyonlarca mevcut kiracı var. Aynı dönemde mevcut sözleşmelerdeki yıllık kira enflasyonu yüzde 53,9 olarak kaydedildi. Böylece son iki yılda ilk kez, mevcut kiracıların sırtlandığı zam yükü, yeni kiracıların karşılaştığı fiyat artışını geride bırakmış oldu.
TÜFE DUVARI VE 'RAYİÇ BEDEL' BASKISI
Verilerin ortaya koyduğu bu makasın arkasında ise sözleşme yenileme dönemlerinde yaşanan zorlu süreçler yatıyor. Geçtiğimiz dönemde kiracıları koruyan yüzde 25 zam sınırının kalkmasıyla birlikte, sözleşmeler yeniden 12 aylık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ortalamasına göre güncellenmeye başlandı.
Ev sahiplerinin, geçmişte piyasanın gerisinde kaldığını savundukları kira bedellerini hızlıca rayiç bedel seviyesine çekme ve yasal üst sınırları sonuna kadar kullanma eğilimi, enflasyon verilerine doğrudan yansıdı. Piyasada boş evlerin kira bedellerindeki artış hızı fren yapsa da; kontrat yenileyen eski kiracılar, ev sahiplerinin piyasa ortalamasını yakalama baskısı nedeniyle maliyet şokları yaşamaya devam ediyor.