Neden spor yapmalıyız ve hangi yaşta hangi spor?

(YENİ DOĞAN - 3 YAŞ) HAYATA VE SPORA MERHABA… Bebeklik dönemi adı verilen bu süreçte aile bireyleri, özellikle de anne, bebeği severken, yemek yedirirken, hijyenini sağlarken kol ve bacaklarını tutup, olduğu yerde rahatlatıcı hareketler yaparak sporla ilk tanışmasını, bedensel hareketliliğe başlamasına aracılık yapar. Bebeklerin sağlıklı duruş, kas ve ruhsal gelişimi için erken dönemde egzersiz çok büyük önem taşır. Özellikle 6 ay–2 yaş aralığında yapılan doğru hareketler, gelişimi desteklerken ileriki yaşlar için de güçlü bir temel oluşturur. Bunun için her gün 5–10 dakika ayırmak yeterlidir. Egzersizler yumuşak bir zemin üzerinde, ortam sıcaklığı 22–24 derece olacak şekilde yapılmalı; bebek ya çıplak olmalı ya da onu rahatsız etmeyen hafif giysiler tercih edilmelidir. Hareketlere hafif ve zorlamadan başlanmalı, ilk iki hafta basit egzersizlerle devam edilerek kas ve eklemler yavaş yavaş çalıştırılmalıdır. Banyo ve uyku öncesi ve hafif bir müzik eşliğinde yapılan egzersizler, bebeğin daha rahat uyumasına yardımcı olur. ÖNERİLEN EGZERSİZLER * Kol ve bacakların simetrik ve asimetrik hareketleri * Sırtüstü yatırıp olduğu yerde boyun kaslarını çalıştırma

(3–6 YAŞ) HAREKETLİLİĞE ARACISIZ GEÇİŞ DÖNEMİ Bu yaş grubunda amaç sporcu yetiştirmekten öte, aracısız şekilde hareketlilik ve bu eylemin sevgisini edindirmek amaç olmalıdır. Bu sürecin bir başka açılımı da aile, çevre ve araç gereçleri tanıyıp anlama dönemindeki çocuklarda spor olgusunun ilk tohumlarının atılmasıdır.

Ayrıca bu süreç çocuklardaki denge, koordinasyon ve esneklik yeteneğinin oluşum ve ilk gelişim sürecidir. ÖNERİLEN BRANŞLAR: Jimnastik, yüzme, dans ve ritim çalışmaları

7–12 yaş, çocukların sporu tanıdığı anladığı ve temel alışkanlıklar edindiği en önemli yaş dönemidir. Bu yaş aralığında yapılan spor; kas gelişimini desteklerken, koordinasyonu artırıp, çocuğun enerjisini doğru yönde kullanmasına yardımcı olur. Aynı zamanda özgüven, disiplin, kurallarla tanışma takım olma bilinciyle birlikte sosyalleşme becerileri de bu süreçte gelişir.

Bu yaş aralığı çocuklar için amaç yarışmak değil, hareket etmeyi sevdirip çocuğun farklı branşları tanımasını sağlamaktır. Bu süreçte dikkate alınması gerekenler arasında aşırı yüklenme ve tek branşa zorlaman kaçınmak olmalıdır. Branş zorlaması sakatlanmalara yol açabilir. ÖNERİLEN BRANŞLAR: Atletizm, yüzme, cimnastik, basketbol, futbol, voleybol, tenis, masa tenisi, judo, karate, taekwondo, bisiklet

(13–18 YAŞ) PERFORMANS VE BRANŞLAŞMA Ergenlik dönemiyle birlikte kas gücü, sürat ve dayanıklılıkla birlikte disiplinli çalışma alışkanlığı belirgin biçimde artar. Disiplin özgüven ve hedef odaklı düşünme becerisi gelişir.

Bu yaş aralığı gençlerin hem fiziksel potansiyellerini keşfetmeleri hem de bir spor branşında yön bulmaları açısından kritik bir öneme sahiptir. Doğru antrenman ve bilinçli yönlendirme, sporu kalıcı bir yaşam alışkanlığına dönüştürebilir. ÖNERİLEN BRANŞLAR: Atletizm, kontrollü olarak do – dövüş sporları, tüm takım sporları, yüzme ve bisiklet.

(19–35 YAŞ) EN VERİMLİ DÖNEM Bu yaşlar, vücudun güç, hız ve dayanıklılık açısından zirve yaptığı yıllardır. Profesyonel ya da amatör düzeyde performans hedefleyenler için en verimli dönem olarak kabul edilir

Ancak bu yoğunluk, bilinçsiz biçimde yapılan spor şeklinde uygulandığında ilerleyen yıllar için ciddi riskler doğurabilir ve yanlış teknikle birlikte, aşırı yüklenme ve yetersiz dinlenme, uzun vadeli sakatlıkların nedeni atabilir. ÖNERİLEN BRANŞLAR: Fitness, crossfit, atletizm (koşu), futbol, basketbol, dağcılık ve extrem sporlar

(36–50 YAŞ) KORUMA VE DENGE DÖNEMİ Bu dönemde sporun amacı artık rekor kırmak ya da herhangi bir branşta öne çıkanlar arasına girmek değil, vücudu dengede tutmak olmalıdır. Kas gücünü korumak, esnekliği artırmak ve buna bağlı olarak günlük yaşam kalitesini yükseltmek ön plana çıkar.

Mevcut süreçte yapılan düzenli ve de ölçülü egzersiz, yaşlanma sürecinin yavaşlamasına yardımcı olur. Ayrıca, bel ve boyun ağrılarının azalmasını sağlarken, stres düzeyini de dengeler. ÖNERİLEN BRANŞLAR: Bu yaş aralığının sonlarına doğru bireylerde yapılan spor, branş özelliğinin dışında egzersiz ağırlıklı ve yaşlanma sürecinin geciktirilmesi teması doğrultusunda olmalıdır.

(50–65 YAŞ) SAĞLIĞI ODAĞINA ALAN SPOR Kas dokusu kayıpları, eklem sertliği ve denge problemleri bu yaşlarda daha sık görülmeye başlar. Spor artık estetik ya da performans için değil, doğrudan sağlık için yapılmalıdır.

Düşük tempolu ama düzenli egzersiz, yaşam kalitesini ciddi ölçüde artırır. Bu yaşta yapılacak olan spor için uzman uyarılarına kesinlikle Uzman uyarısı: Isınma ve soğuma egzersizleri mutlaka yapılmalı, ani ve zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalıdır.

(65 YAŞ VE ÜZERİ) HAREKET HAYATTIR İleri yaşta spor, bir tercih değil adeta bir ihtiyaçtır. Düzenli ve hafif egzersizler, hem fiziksel bağımsızlığı hem de zihinsel canlılığı korumaya yardımcı olur.

Hareketsizlik ise birçok kronik sorunun kapısını aralar. KAZANIMLARI İnsan yaşamının en özel süreci olan, yaş almışlık döneminde daha güçlü bağışıklık sistemi, daha kaliteli ve bağımsız bir yaşam için .