İran, dünya tarihinin en uzun süreli ulusal internet kesintilerinden birini yaşarken, ülke dışındaki aktivistler "dijital karartmayı" kırmak için hayati bir risk alıyor. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı hava saldırılarının ardından derinleşen internet kesintisi, ülkeyi dış dünyadan izole etmeye devam ediyor.
YASA DIŞI TERMINALLERLE GELEN ÖZGÜRLÜK
Güvenlik gerekçesiyle adını "Sahand" olarak değiştiren bir aktivist, BBC’ye yaptığı açıklamada, İran’a Starlink cihazları kaçıran gizli bir ağın parçası olduğunu itiraf etti. "Ekstra bir kişi bile internete erişebiliyorsa, bunun başarılı olduğunu ve buna değer olduğunu düşünüyorum" diyen Sahand, cihazların "çok karmaşık bir operasyonla" sınırlardan geçirildiğini belirtti.
AĞIR HAPİS CEZALARI VE TUTUKLAMALAR
Tahran yönetimi, uydu interneti kullanımına karşı baskılarını artırıyor. Geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren yasaya göre, Starlink cihazı bulunduranlar iki yıla, dağıtımını yapanlar ise 10 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Son bir ayda, aralarında yabancı uyrukluların da bulunduğu çok sayıda kişi "uydu ekipmanı ithal etmek" ve "düşmana bilgi göndermek" suçlamalarıyla tutuklandı.
DİJİTAL KARANLIKTA İNSAN HAKLARI İHLALLERİ
İnsan hakları örgütleri, internet kesintisinin rejime kendi anlatısını yayma ve muhalif sesleri susturma imkanı tanıdığı konusunda uyarıyor. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) verilerine göre, son dönemdeki protestolarda 6 bin 500'den fazla kişi hayatını kaybetti. Uzmanlar, internet erişiminin engellenmesinin yargısız infazların ve hak ihlallerinin gizlenmesine hizmet ettiğini vurguluyor.
KATMANLI KONTROL SİSTEMİ: İNTERNET PRO
Hükümet, geniş çaplı kesintilerin yanı sıra "Internet Pro" adı altında sadece belirli işletmelerin küresel ağa erişimine izin veren katmanlı bir sistem uyguluyor. Hükümet sözcüsü Fatemeh Mohajerani, bu durumun "kriz anında iş bağlantısını korumak" için yapıldığını savunurken; dijital haklar savunucuları, seçici erişimin bir "iletişim adaletsizliği" olduğunu ve temel insan haklarını ihlal ettiğini belirtiyor.