Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede teknolojik imkanları en üst seviyeye taşıyarak sahte fatura ve haksız iade taleplerine karşı devrim niteliğinde bir adım attı. Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde daha önce kullanılan kural tabanlı sistemlerin ötesine geçilerek, yapay zeka ve makine öğrenmesi teknolojileriyle donatılan KAŞİF uygulaması devreye alındı. GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından ortaklaşa geliştirilen bu yeni sistem, sahte belge düzenleyenleri ve haksız kazanç sağlayanları anlık takibe alarak vergi denetiminde yeni bir dönem başlattı.
KURALLARA BAĞLI KALMADAN ÖĞRENEN TEKNOLOJİ
KAŞİF'i önceki sistemlerden ayıran en temel özellik, herhangi bir ön tanım ya da kurala ihtiyaç duymadan çalışabilmesidir. Büyük veri platformları üzerinde onlarca terabaytlık veriyi saniyeler içinde işleme kabiliyetine sahip olan uygulama, yaklaşık 4 milyon mükellefi her gün analiz etmektedir. Mükelleflerin davranışlarındaki en ufak sapmaları ve olağan dışı değişiklikleri kendiliğinden algılayan sistem, her yeni veriyi tekrar analiz ederek riskli profilleri otomatik olarak belirliyor. Bu sayede, geleneksel yöntemlerle tespit edilmesi aylar sürebilecek usulsüzlükler artık günlük olarak raporlanabiliyor.
MİLYARLARCA LİRALIK VURGUNLAR ANINDA TESPİT EDİLDİ
Uygulamanın devreye girmesiyle birlikte sahte belge düzenleme riski taşıyan mükellefler üzerinde çarpıcı sonuçlar elde edildi. Yapılan analizlerde, faaliyet alanı toptan ticaret görünen ancak hiçbir mal alımı yapmadan kurulduğu gün milyonlarca liralık fatura kesen yapılar ortaya çıkarıldı. Özellikle bir şirkette ücretli çalışan bir kişi adına farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6'sının sahte belge üretmek amacıyla kullanıldığı ve toplamda 246 milyon liralık hayali ticaret hacmi oluşturulduğu saptandı. Ayrıca son üç ayda kurulan ve hiçbir ticari faaliyeti olmadığı halde 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellef KAŞİF’in radarına takıldı.
RİSKLİ MÜKELLEFLERE HIZLI MÜDAHALE VE İNCELEME
KAŞİF tarafından tespit edilen riskli durumlar, yalnızca raporlama aşamasında kalmıyor; aynı zamanda hızlı bir hukuki süreci de tetikliyor. Sahte belge düzenleme riski yüksek bulunan mükellefler, detaylı vergi incelemesi için vakit kaybetmeden Vergi Denetim Kuruluna sevk ediliyor. Eş zamanlı olarak ilgili vergi daireleri üzerinden yerinde yoklamalar gerçekleştiriliyor ve komisyon kararlarıyla bu kişilerin mükellefiyet kayıtları hızla kapatılıyor. Bu süreç, haksız KDV iadesi alarak kamu zararına yol açmaya çalışanların önünü keserken, dürüst mükelleflerin haklarını ve rekabet ortamını korumayı hedefliyor.
BAKAN ŞİMŞEK’TEN KAYIT DIŞILIKLA MÜCADELE MESAJI
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir safhaya geçildiğini vurguladı. Son teknoloji uygulamaların denetim kapasitesini artırdığını belirten Şimşek, yapay zeka ve makine öğrenmesi sayesinde tüm usulsüz faaliyetlerin artık anında tespit edildiğini ifade etti. Tüm mükellefleri kayıtlı ekonomi içinde kalmaya davet eden Şimşek, risk analiz altyapısının sürekli yenileneceğini ve rekabet eşitsizliği yaratan her türlü uyumsuzluğun kararlılıkla üzerine gidileceğini bildirdi.
