Deprem bölgesindeki yaraları sarmak ve kalıcı konut projelerini hızlandırmak amacıyla hazırlanan torba kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilerek Resmi Gazete’de yayımlandı. Yeni yasal düzenleme ile afet bölgesindeki hibe ve kredi desteklerinin kapsamı netleşirken, yerinde dönüşüm projelerine yönelik çok önemli hukuki güvenceler getirildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yeni düzenlemeyle yerinde dönüşüm projelerindeki hibe ve kredi desteklerinin tamamen güvence altına alındığını, Hazine taşınmazlarında vatandaşa büyük kolaylıklar sağlandığını ve kamu kaynaklarını korumak amacıyla yeni adımlar atıldığını duyurdu.
Yapılan kanuni değişiklikle birlikte, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen asrın felaketinden etkilenen depremzedelere yönelik bürokratik süreçler azaltılırken, hak sahiplerinin hakları da en üst seviyede korumaya alındı. Bu kapsamda olağanüstü hal kapsamındaki yerleşme ve yapılaşmaya ilişkin kanun maddelerinde esaslı değişikliklere gidilerek depremzedelerin mağduriyetlerinin önüne geçilmesi hedeflendi.
YETKİ VE BÜTÇE YÖNETİMİ KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞINA DEVREDİLDİ
Yeni yasayla birlikte deprem bölgesindeki dönüşüm çalışmalarının daha dinamik ve hızlı yürütülebilmesi adına kurumsal yapıda önemli bir görev değişimi gerçekleşti. Hibe ve kredi ödeneklerinin tahsis edileceği bütçe, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan alınarak doğrudan Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'na devredildi.
Yapılan bu idari devrin yanı sıra, afetzedelere can suyu olan maddi desteklerin korunması için çok sıkı hukuki tedbirler alındı. Kanun kapsamında hak sahiplerine verilen hibe ve krediler; haciz, temlik, takas, rehin ve ihtiyati tedbir yasakları ile koruma altına alındı. Böylece depremzedelerin evlerini ve iş yerlerini yeniden inşa edebilmeleri için devlet tarafından sağlanan nakdi yardımların, üçüncü şahıslar ya da borç ilişkileri nedeniyle kesintiye uğramasının veya bloke edilmesinin önüne tamamen geçilmiş oldu.
HAZİNE TAŞINMAZLARINDA RAYİÇ BEDELİN YARISINA 5 YIL FAİZSİZ TAKSİT İMKANI
Deprem bölgesinde kendi imkanlarıyla mera, Hazine veya tespit harici alanlarda yapı inşa eden afetzedeleri yakından ilgilendiren tarihi bir mülkiyet kolaylığı hayata geçirildi. Hibe ve kredi destekleriyle üzerinde konut, iş yeri veya ahırlı konut yapılan, yüzölçümü en fazla bin metrekare olan Hazine taşınmazları, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'na bedelsiz olarak devredilecek.
Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ise bu taşınmazları, mevcut rayiç bedellerinin yarısı üzerinden hak sahiplerine çok uygun şartlarda satabilecek. Vatandaşlar bu taşınmazları dilerlerse peşin, dilerlerse yalnızca yüzde onunu peşin ödemek kaydıyla 5 yıla varan vadelerle ve tamamen faizsiz olarak satın alabilecek. Taşınmaz satışlarından elde edilecek tüm gelirler, bölgedeki imar çalışmalarının sürekliliğini sağlamak amacıyla Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı'na aktarılacak. Bu düzenleme bir yandan afetzedelerin mülkiyet sorununu çözerken, diğer yandan devletin verdiği kredilerin geri ödenmesini de teminat altına alıyor.
KAMU ZARARINI ÖNLEMEK İÇİN CAYMA VE İADE UYGULAMASI SONA ERDİ
Yeni torba kanun, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacıyla çok kritik bir sınırı daha çizdi. Devlet eliyle inşa edilen kalıcı konutların anahtarlarını teslim alan hak sahiplerinin, daha sonra bu konutlardan cayma veya evlerini kamuya iade etme hakları tamamen sonlandırıldı. Bu hamle sayesinde, teslim alınan bağımsız bölümlerin ikinci el konumuna düşerek kamu stoklarında atıl kalması engellenmiş oldu.
Öte yandan, hak sahipleri tarafından çeşitli nedenlerle teslim alınmayan konut ve iş yerleri de Hazine’den Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’na bedelsiz devredilecek. Başkanlık, bu atıl kalan taşınmazları rayiç bedeli üzerinden, Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın hızlı bir şekilde satabilecek ya da kentsel dönüşüm uygulamalarında rezerv konut olarak değerlendirebilecek. Yapılan son teknik düzenlemelerle birlikte, bu kanunun getirdiği tüm muafiyet ve desteklerin yalnızca belirlenen çerçevedeki hibe ve kredi kullanan yapılarda geçerli olacağı net bir şekilde yasalaşmış oldu.
