Türkiye, 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü'nün yıl dönümünde eşsiz destanın kahramanlarını anarken, geçtiğimiz günlerde ebediyete uğurladığımız büyük tarihçi İlber Ortaylı'nın Çanakkale Savaşı'na dair yıllar önce yaptığı çarpıcı analizler NTV tarafından yeniden izleyiciyle buluşturuldu.

Çanakkale'nin hangi zorlu şartlarda ve ne büyük bir stratejik dehayla savunulduğunu anlatan Ortaylı, savaşın ardındaki siyasi ve askeri gerçekleri kendine has üslubuyla tüm çıplaklığıyla ortaya koyuyor.

"BURASI GİTTİĞİ AN NE İSTANBUL KALIR NE DE TÜRKİYE KALIR"

Kayıtlarda Balkan Savaşları'nda yaşanan hezimetin Çanakkale savunmasındaki psikolojik ve stratejik etkisine değinen İlber Ortaylı, İstanbul'un düşmesinin Türkiye'nin sonu olacağını şu sözlerle ifade ediyor:

"Bundan evvelki savunmamız Balkanlar'dı. Rumeli'deki vatanı kaybettik, siyasetin körlüğü yüzünden idare edemedik. O çok açık. Kötü bir partizan savaşı. Böyle acemi bir toplumda siyasi mücadelenin ölçüsü olmuyor. Burası gittiği an ne İstanbul kalır ne de Türkiye kalır."

"BU TARİHTE İSTANBUL'A GELEN ADAMLAR BİR DAHA GİTMEZ"

Tarihsel süreçte Çanakkale savunmasını küçümsemeye çalışanlara ve Mustafa Kemal Atatürk'ün İstanbul'un işgali sırasındaki o meşhur sözünün arka planına değinen usta tarihçi, 1915 ile 1918 yılları arasındaki o kritik farkı sarsıcı bir tespitle anlatıyor:

"Bazıları da 'Orada niye savunduk, neden öldük, nasıl olsa girdiler' derler. 18'ine giren çocuklara 'Geldikleri gibi giderler' demiştir Atatürk. Bunu romantik bir hırsla söylemiyor. O gün oraya gelen adamlar geldikleri gibi gidecekler, onların ne durumda olduğunu iyi biliyor çünkü Paşa. Ama burada öyle değil. Bu tarihte İstanbul'a gelen adamlar bir daha gitmez."

"ÇANAKKALE'Yİ ALMANLAR SAVUNMADI"

Çanakkale Zaferi'nin Alman kurmayların başarısı olduğu yönündeki asılsız iddialara da deşifre edilen röportajında çok sert tepki gösteren Ortaylı, Türk subaylarının emsalsiz yeteneğini ve savaş tecrübesini şu tarihi sözlerle özetliyor:

"Çanakkale'yi Almanlar savunmadı. '19 bin Alman askeri Çanakkale'yi savundu' gibi aşağılık bir laf vardır. 'Biz olmasak' lafı vardır, halbuki siz olmadığınız için iyi oldu. Bizim kurmayların o takımla arası hiçbir zaman iyi olmadı. Mustafa Kemal Bey, Esat Paşa, Kazım Karabekir... Bunların özelliği hepsinin Alman karşıtı olmasıdır ama çok iyi kurmaylardır, yetişmişler erkenden. Arkalarında Trablusgarp yatıyor. Subaylar iyi yetişmiş, kurmaylarımız Avrupa kurmayları kadar bilgilidir, yeteneklidir. Cihan Harbi'ne giren orduların genç subaylarının savaş tecrübesi yoktur. Bizimkiler hariç. Ne diyor adam, 'Çanakkale geçilmez'... Askeri bir rapordur"