İran siyasi tarihinin en çalkantılı dönemlerinden biri olan 2009 yılı, bugün ülkenin en tepesindeki isim olan Mücteba Hamaney’in "güç konsolidasyonu" yaptığı dönem olarak nitelendiriliyor.
2009 YEŞİL HAREKETİ NEDİR VE NASIL BAŞLADI?
12 Haziran 2009 tarihinde İran’da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimleri, ülke tarihinin en büyük protesto dalgasını tetikledi.
-
Seçim Şaibesi İddiaları: Mahmut Ahmedinejad’ın %63 gibi ezici bir oranla kazandığının açıklanması, muhalif adaylar ve milyonlarca seçmen tarafından "seçim darbesi" olarak adlandırıldı.
-
Milyonların Yürüyüşü: "Oyum nerede?" sloganıyla sokağa çıkan kitleler, reformist adayların sembolik rengi olan yeşili kuşanarak tarihe "Yeşil Hareket" olarak geçecek süreci başlattı.
-
Lider Kadro: Hareketin görünen yüzü ve sembol isimleri reformist adaylar Mir Hüseyin Musevi ve Mehdi Kerrubi idi.
MÜCTEBA HAMANEY'İN YEŞİL HAREKET'TEKİ KRİTİK ROLÜ
O dönemde resmi bir görevi olmasa da Mücteba Hamaney, protestoların bastırılması sürecinde en çok konuşulan isimlerden biri oldu. Muhalifler ve uluslararası gözlemciler tarafından öne sürülen iddialar şöyledir:
-
Güvenlik Koordinasyonu: Devrim Muhafızları ve Besic güçleri üzerinde babasının vekili olarak etkili olduğu, operasyonel kararlarda payı bulunduğu iddia edildi.
-
Sert Müdahale Kanadı: Sokaktaki gösterilerin sert bir şekilde bastırılmasını savunan güvenlik odaklı çevrelerle çok yakın çalıştığı belirtildi.
-
İstihbarat Gücü: Rejim içindeki istihbarat ağlarını yöneterek muhalefetin zayıflatılmasında kilit rol oynadığı öne sürüldü.
KAMUOYUNDAN GİZLENEN BİR LİDER PROFİLİ
Mücteba Hamaney, 2026’da dini liderlik makamına oturana kadar "gizemli" bir figür kalmayı başardı. İran halkının büyük bir kısmı, onun sesini bile ilk kez liderlik ilanından sonra duydu.
-
Siyasi Sessizlik: Bugüne kadar hiçbir siyasi mitingde konuşmadı, cuma hutbesi vermedi.
-
Askeri Geçmiş: 1980'lerde İran-Irak Savaşı'nda Habib Taburu'nda bizzat görev alması, ordu ve Devrim Muhafızları ile olan bağlarını organik kıldı.
-
Ekonomik Güç: Batı medyasında, yaptırımları delmek amacıyla kurulan karmaşık ekonomik ağların başında olduğu ve milyarlarca dolarlık bir finansal gücü yönettiği iddia edilse de, Tahran yönetimi bu iddiaları hiçbir zaman kabul etmedi.
YEŞİL HAREKET'TEN LİDERLİĞE
2009 yılında sokaktaki muhalefeti bastıran iradenin parçası olduğu iddia edilen Mücteba Hamaney’in bugün dini lider olması, İran’daki reformist kanat için "statükonun mutlak zaferi" olarak yorumlanıyor. Monarşiyi andırdığı gerekçesiyle babadan oğula geçişe karşı çıkan seslere rağmen, Devrim Muhafızları’nın tam desteğini alan Mücteba, artık İran’ın geleceğini şekillendiren tek otorite konumunda.