İran'da 2025 yılının sonunda ekonomik krizle tetiklenen ve ülke geneline yayılan protestolara dair bilanço ağırlaşıyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 6 bin 872’ye ulaştığını duyururken, resmi makamlar ile sivil toplum kuruluşları arasındaki veri farkı dikkat çekiyor.
GÖZALTI SAYISI 50 BİNİ AŞTI
HRANA tarafından paylaşılan son verilere göre, ekonomik darboğaz ve yerel para biriminin değer kaybı nedeniyle başlayan eylemlerde bugüne kadar 50 bin 553 kişi gözaltına alındı. Hayatını kaybeden 6 bin 872 kişi arasında 214 güvenlik görevlisinin de bulunduğu belirtildi. Ajans, dün 6 bin 854 olarak açıklanan ölü sayısını güncellerken, henüz inceleme aşamasında olan 11 bin 280 vakanın daha bulunduğunu not düştü.
RESMİ MAKAMLAR VE HRANA VERİLERİ ÇATIŞIYOR
İran yönetimi ile insan hakları örgütlerinin açıkladığı rakamlar arasında büyük bir uçurum bulunuyor. İran Şehit ve Gaziler Vakfı, 21 Ocak’ta yaptığı açıklamada toplam can kaybını 3 bin 117 olarak duyurmuştu. Resmi makamlar, bu kişilerden 2 bin 427’sinin "silahlı terör grupları" tarafından öldürülen güvenlik güçleri ve siviller olduğunu iddia ederken, HRANA daha fazla vakayı doğruladığını savunarak sayıları güncellemeye devam ediyor.
EKONOMİK KRİZDEN SOKAK ÇATIŞMALARINA
Gösteriler, 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran Büyük Çarşı esnafının döviz kurlarındaki aşırı yükselişe tepki göstermesiyle başlamıştı. Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlenen olaylar sonrası hükümet internet erişimini keserek iletişimi kısıtlamıştı. Ülke genelinde sokak eylemleri büyük oranda sona ermiş olsa da, olayların insani bilançosu üzerindeki incelemeler ve uluslararası ajansların veri güncellemeleri sürüyor.
