İran ile ABD arasında artan gerilim Orta Doğu’daki askeri altyapıları hedef alan saldırılarla yeni bir boyuta taşındı. CNN’in uydu görüntülerine dayandırdığı analizine göre Ürdün’de bulunan Muwaffaq Salti Hava Üssü’ndeki Amerikan THAAD bataryasına ait AN/TPY-2 radar sistemi saldırılarda vuruldu.
2 Mart tarihli uydu görüntülerinde radar sisteminin bulunduğu bölgede iki büyük krater oluştuğu görülürken, sistemin büyük ölçüde devre dışı kalmış olabileceği değerlendiriliyor.
RADARIN ÇEVRESİNDE BÜYÜK KRATERLER TESPİT EDİLDİ
Analizlere göre AN/TPY-2 radar sistemi beş ayrı 40 fitlik treyler üzerine kurulu modüler bir yapıdan oluşuyor. Uydu görüntülerinde bu bileşenlerin bulunduğu alanda ciddi hasar izleri tespit edildi.
CNN, radar ve THAAD bataryasının Muwaffaq Salti Üssü’nde en az şubat ortasından bu yana konuşlu olduğunu ve üssün ABD tarafından yoğun şekilde kullanılan önemli bir askeri merkez olduğunu aktardı.
THAAD SİSTEMİNİN “GÖZLERİ” OLARAK TANIMLANIYOR
Vurulan AN/TPY-2 radarı, Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) sisteminin en kritik unsurlarından biri olarak görülüyor. Radar, balistik füzeleri uzun menzilden tespit ederek sınıflandırıyor ve takip ediyor.
Savunma şirketi RTX, AN/TPY-2 radarını THAAD sisteminin “gözleri” olarak tanımlıyor. Radar hem ileri konuşlu modda uzun menzilli füze tespiti yapabiliyor hem de terminal modda doğrudan THAAD önleyici füzelerine hedef bilgisi sağlayabiliyor.
CSIS Missile Threat projesine göre ise AN/TPY-2 yalnızca tehditleri tespit etmekle kalmıyor, aynı zamanda ABD’nin diğer füze savunma sistemlerine de veri aktararak geniş bir savunma ağının parçası olarak görev yapıyor.
ORTA DOĞU’DAKİ DİĞER RADAR TESİSLERİ DE HEDEFTE
Uydu görüntülerine dayanan analizler, benzer radar altyapılarının bulunduğu bazı tesislerin de saldırılardan etkilendiğini ortaya koydu.
Haberde Suudi Arabistan’daki Prince Sultan Hava Üssü yakınında bulunan radar sahasında yangın ve yanık izleri görüldüğü, Birleşik Arap Emirlikleri’nde ise Ruwais ve Sader yakınlarındaki tesislerde THAAD sistemlerine ait yapıların hasar aldığı belirtildi.
Ancak bu iki noktada radar sistemlerinin saldırı anında aktif olup olmadığı yüksek çözünürlüklü görüntü eksikliği nedeniyle kesin olarak doğrulanamadı.
ABD ÜSLERİNDE İLETİŞİM VE ERKEN UYARI ALTYAPISI HEDEFTE
New York Times’ın uydu görüntüleri ve doğrulanmış videolara dayandırdığı analizde ise İran saldırılarının Orta Doğu’daki en az yedi ABD askeri tesisinde radar, iletişim ve erken uyarı altyapılarına zarar verdiği belirtildi.
CNN de İran’ın özellikle ABD üslerini dış dünyaya bağlayan haberleşme sistemleri ile radar ve istihbarat ekipmanlarını hedef aldığını aktardı. Bu stratejinin, ABD kuvvetlerini bilgi akışından izole etmek ve hava savunma ağını zayıflatmak amacı taşıdığı değerlendiriliyor.
Ayrıca Katar’daki Umm Dahal erken uyarı radar sisteminde de hasar oluştuğu bildirildi.
THAAD BATARYASININ KALBİ OLARAK GÖRÜLÜYOR
THAAD sistemi, balistik füzelere karşı yüksek irtifada önleme yapabilen gelişmiş bir hava savunma sistemi olarak biliniyor. ABD’nin toplam sekiz THAAD bataryası bulunurken, Birleşik Arap Emirlikleri iki, Suudi Arabistan ise bir batarya işletiyor.
Ürdün’deki Muwaffaq Salti Üssü’nde konuşlu radarın İran’a yaklaşık 500 milden fazla mesafede olduğu ifade ediliyor.
ARES Direktörü ve mühimmat uzmanı N.R. Jenzen-Jones, AN/TPY-2 radarının THAAD bataryasının “esas kalbi” olduğunu belirterek radarın kaybının operasyonel açıdan son derece önemli olduğunu vurguladı.
YARIM MİLYAR DOLARLIK SİSTEM
Haberde yer alan bilgilere göre ABD Füze Savunma Ajansı’nın 2025 bütçe verilerine göre bir AN/TPY-2 radarının maliyeti yaklaşık yarım milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
Bu nedenle sistemin zarar görmesi yalnızca askeri açıdan değil ekonomik açıdan da ciddi bir kayıp olarak değerlendiriliyor.
ABD RESMİ DOĞRULAMA YAPMADI
Pentagon Sözcülüğü, CNN’in konuyla ilgili sorusuna operasyonel güvenlik gerekçesiyle bölgedeki askeri kabiliyetlerin durumu hakkında yorum yapmayacaklarını bildirdi.
ABD tarafı radarın tamamen imha edilip edilmediğini resmi olarak doğrulamazken, açık kaynak uydu görüntüleri ve bağımsız analizler sistemin ağır hasar aldığını gösteriyor.
Wall Street Journal ise ABD’nin Ürdün’de zarar gören THAAD radarını hızlı şekilde yenisiyle değiştirmeye çalıştığını yazdı.
HEDEF: ABD’NİN GÖRME VE KOORDİNASYON KABİLİYETİ
Uzmanlara göre İran’ın saldırılarda radar, iletişim ve erken uyarı altyapılarını hedef alması çatışmanın yalnızca füze saldırılarından ibaret olmadığını ortaya koyuyor.
Bu hedef seçimi, ABD’nin bölgedeki “görme”, “izleme” ve “koordine etme” kapasitesini zayıflatmaya yönelik bir strateji olarak yorumlanıyor. Özellikle THAAD ve AN/TPY-2 gibi sistemler erken tespit ve önleme zincirinin merkezinde yer aldığı için bu sistemlere verilecek zarar ABD’nin savunma esnekliğini doğrudan etkileyebiliyor.