28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı şiddetli saldırılar, Tahran yönetiminde tarihi bir kırılmaya yol açtı. Saldırıların ilk gününde İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra ailesinden birçok isim ve üst düzey yetkili hayatını kaybetti. Ülkede 40 günlük yas ve 7 günlük resmi tatil ilan edilirken, devletin zirvesindeki yönetim boşluğu hızla dolduruldu. Uzmanlar Meclisi, 8 Mart'ta gerçekleştirdiği toplantının ardından Hamaney'in oğlu Mücteba Hamaney'i ülkenin üçüncü dini lideri olarak resmen ilan etti.
17 YAŞINDA CEPHEYE GİTTİĞİ ANLAR
Mücteba Hamaney'in göreve gelmesinin hemen ardından, bugüne kadar daha önce yayınlanmamış eski görüntüleri kamuoyuyla paylaşıldı. Söz konusu videoda, babası Ali Hamaney'in İran Cumhurbaşkanı olduğu 1980-1988 yılları arasındaki İran-Irak savaşı döneminde, henüz 17 yaşında olan Mücteba Hamaney'in ağabeyiyle birlikte savaş cephesine gittiği anlar yer alıyor.
ÜLKEDEKİ EN BÜYÜK OTORİTE
Mücteba Hamaney'in devraldığı dini liderlik makamı, İran anayasasına göre ülkedeki en güçlü ve mutlak otorite konumunda bulunuyor. Seçimle göreve gelen Cumhurbaşkanı'nın yetkileri belirli sınırlarla çizilmişken, "rehber" olarak da adlandırılan dini lider, tüm devlet organlarının üzerinde yer alıyor. İç ve dış politikada koşulsuz olarak son sözü söyleyen merci olan lider, aynı zamanda İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı sıfatıyla güvenliğin de bir numaralı ismi durumunda. Dini lider, adaylıkları Anayasayı Koruyucular Konseyi'nin sıkı denetiminden geçen 88 üyeli Uzmanlar Meclisi tarafından belirleniyor.
TRUMP'TAN "KABUL EDİLEMEZ" ÇIKIŞI
İran'daki bu tarihi görev değişimi Washington cephesinde ise sert bir tepkiyle karşılandı. ABD Başkanı Donald Trump, Mücteba Hamaney'in dini liderlik makamına getirilmesini kabul edilemez bir gelişme olarak nitelendirdi. Gelişmelerden duyduğu rahatsızlığı gizlemeyen Trump, eski liderin politikalarını aynı şekilde sürdürecek ve Amerika Birleşik Devletleri'ni önümüzdeki beş yıl içinde yeniden savaşa zorlayacak bir İran lideri görmek istemediğini belirterek Tahran'a yönelik baskının süreceğinin sinyalini verdi.
MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?
Mücteba Hüseyni Hamaney 17 Eylül 1969'da Meşhed kentinde doğdu. ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta hava saldırısıyla öldürülen eski İran lideri Ali Hamaney'in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney, 1979 yılında ailesinin Tahran’a taşınmasından sonra dini eğitimine Kum’daki İslam ilimler okulunda devam ederek, ileri düzeyde fıkıh ve usul eğitimi aldı.
Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen 'harici dersler' şeklinde nitelendirilen 'içtihat dersleri müderrisliği' eğitimi de alan Hamaney, daha sonra bu dersleri okutan kişiler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre, İslami ilimlerin en üst seviyesi kabul edilen bu eğitimi alan kimselerin artık kimseyi taklit etmesine gerek görülmüyor ve müçtehit olarak kabul ediliyor.
Mücteba Hamaney, İran-Irak Savaşı sırasında İran'ın silahlı gücü Besic'in gönüllü bir üyesi olarak cephede bulundu.
Resmi bir görevi olmamasına rağmen 2000'lerin ortalarından itibaren hem ulusal hem de uluslararası medyada Mücteba adı daha fazla duyulmaya başlandı.
Bazı analistler, dolaylı etkisine dikkati çekerek, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bazı komutanlarıyla ilişkileri olduğunu, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde rol aldığını ve bazı atamalar ile siyasi koordinasyonlar üzerinde etkili olduğunu ileri sürdü.
Son yıllarda medyada, babasının halefi olarak sıkça gündeme getirilen Mücteba Hamaney’in kamuoyuna yansıyan, kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi var. Mücteba Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürdü.
