Yargı sisteminde köklü ve yapısal değişiklikler içeren 30 maddelik 12. Yargı Paketi, bugün resmi olarak TBMM Başkanlığı’na sunuldu. AK Parti Grup Başkanvekili Muhammed Emin Akbaşoğlu tarafından detayları açıklanan yeni yasal düzenleme, özellikle iş, ticaret ve miras davalarını hızlandırmayı amaçlıyor. Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı ve AK Parti Grubu’nun son şeklini verdiği paketle birlikte hukuk davalarında iki duruşma arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek.
İCRA TAKİPLERİNDE YENİ DÖNEM VE İDAREYE BİR AY SÜRE
Yeni pakette en dikkat çeken başlıklar arasında icra ödemelerinin hızlandırılması yer alıyor. Artık alacaklı veya vekili, icra takibine geçmeden önce ilgili idareye yazılı başvuruda bulunmak ve ödeme için banka hesap numarası bildirmek zorunda olacak.
İdareye tanınan bir aylık yasal ödeme süresi içinde ilamda belirtilen tüm alacak kalemlerinin faiz ve fer'ileriyle birlikte ödenmemesi durumunda cebri icra yoluna başvurulabilecek. Bu sayede devletin üzerindeki gereksiz külfetin kaldırılması ve vatandaşın alacağına çok daha hızlı kavuşması hedefleniyor.
AKRABALAR ARASINDAKİ MİRAS KAVGALARINA SON: ORTAKLIK SATIŞLARINA YENİ DÜZENLEME
Ortaklığın giderilmesi ve mirasçıların öncelikli satışı konusunda da çok kritik bir düzenlemeye gidiliyor. Miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda, ortaklığın satış suretiyle giderilmesi (izale-i şuyu) ihalelerinde yaşanan suistimallerin önlenmesi ve mirasçıların mülkiyet haklarının korunması amaçlanıyor.
Buna göre, tüm maliklerin mirasçı olduğu taşınmaz satışlarında birinci açık artırma sadece malik olan mirasçılar arasında ve bir defaya mahsus olmak üzere gerçekleştirilecek. Bu özel artırmada teklif verme bedeli malın muhammen kıymetinin yüzde yüzü ve satış masrafları üzerinden başlayacak. Mirasçılar arasında alıcı çıkmaması halinde ise ikinci artırma genel hükümlere tabi olarak herkese açık şekilde icra edilecek.
SABİT YASAL FAİZ DÖNEMİ KAPANACAK REESKONT ORANI BAZ ALINACAK
Anayasa Mahkemesi’nin daha önce iptal ettiği "yasal faiz oranları" ile ilgili karar, yüksek mahkemenin iptal gerekçeleri dikkate alınarak yeniden düzenleniyor. Paranın enflasyon karşısında değer kaybını önlemek ve alacaklı-borçlu dengesini adil bir zemine oturtmak amacıyla sabit yasal faiz oranı usulünden vazgeçiliyor.
Yeni sisteme göre faiz ödenmesi gereken ve miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş hallerde yıllık yasal faiz oranı, Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenini baz alacak. Eğer 30 Haziran günü belirlenen reeskont oranı, önceki yıl sonu oranından 5 puan veya daha fazla farklı olursa, yılın ikinci yarısı için bu yeni oranın yüzde sekseni geçerli sayılacak.
YARGININ HIZLANMASI İÇİN YENİ ADIMLAR ATILIYOR
Tek hakimle çözülebilecek davaların kapsamı genişletilerek öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin belli uyuşmazlıkların tek hakim tarafından süratle karara bağlanması sağlanacak. Ayrıca bilirkişi raporları nedeniyle yaşanan zaman kayıplarının önüne geçilecek; hakimler hukuki bilgileriyle değerlendirebileceği konularda artık bilirkişi raporu istemeyecek.
Böylece hem davalar hızlanacak hem de vatandaşlar bilirkişi maliyetinden kurtulacak. E-duruşma ve SEGBİS uygulamalarının kapsamı genişletilirken, açık artırma süreçlerinde yaşanan sıkıntılar da çözüme kavuşturulacak.
DANIŞTAY DAİRE SAYISINDA SÜRE UZATILIYOR VE TEMYİZ YOLU AÇILIYOR
Danıştay'ın daire sayısının on yediden on daireye indirilmesine yönelik daha önce öngörülen on yıllık yasal süre, mahkemenin mevcut iş yükü dikkate alınarak dört yıl daha uzatılıyor ve azami süre on dört yıl olarak belirleniyor. Daire sayısının dört yıl daha azalmayacak olması sebebiyle, üye sayısının kademeli olarak düşürülmesine yönelik "her boşalan kadro için seçim yapılmaması" uygulamasından da 23 Temmuz 2020’ye kadar vazgeçiliyor.
Böylece yüksek mahkemenin verimliliği korunacak. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda, Bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak uyuşmazlığın esası hakkında yeniden verdiği kararlara karşı, tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştay’da temyiz yolu açılıyor.
ADLİ TIP KURUMU’NDA KRİTERLER DEĞİŞİYOR
Adli Tıp Kurumu’nda da yeni bir yapılanmaya gidiliyor. Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi almış olmak şartı aranacak. Ayrıca ihtisas kurulu başkan ve üyeleri, adli tıp grup başkanları ve adli tıp ihtisas dairesi başkanlarının görev süreleri net bir şekilde dört yıl olarak belirleniyor.
GENETİK İNCELEME SONUÇLARI VE DİJİTAL DELİLLER KORUMA ALTINDA
Anayasa Mahkemesi’nin kişisel verilerin korunması hakkı bağlamında verdiği iptal kararı doğrultusunda moleküler genetik inceleme sonuçlarının saklanması, kullanılması ve imha süreçlerine yasal bir çerçeve çiziliyor. İnceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek ve delil olarak dosyasına gönderilecek. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde veriler derhâl imha edilecek.
Mahkûmiyet, davanın reddi veya düşmesi gibi durumlarda ise kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçmesiyle savcı huzurunda tutanakla yok edilecek. Bilgisayarlarda arama ve el koyma tedbirleriyle elde edilen dijital deliller ise adli emanette saklanacak ve en geç on beş yıl sonunda imha edilecek. Her iki düzenlemede de veri sahibine, amaç ortadan kalktığında verilerin silinmesini talep etme hakkı tanınıyor.
YARGITAY’IN GÖREVSİZLİK NEDENİYLE BOZMA YETKİSİNE SINIRLAMA
Son olarak, ilk derece mahkemelerinin görev ve yetki durumları istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemelerince zaten esastan incelenip denetlendiği için yeni bir düzenlemeye gidiliyor. İstinaf aşamasını geçmiş dosyaların temyiz incelemesinde Yargıtay tarafından sadece görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma kararı verilemeyeceği esası getiriliyor. Ancak bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı ve karara bağladığı özel davalar bu yasağın dışında tutuluyor.
