Sabah'tan Metin Can'ın haberine göre; hastanelerden güvenlik şirketlerine, ulaşımdan enerjiye kadar pek çok firma, adaylardan “Bağımlılık Yapıcı Madde Tarama Testi” sonucu talep ediyor. Bazı şirketlerde bu uygulama yazılı prosedür haline gelirken, bazı firmalarda ise mülakatın ilerleyen aşamalarında zorunlu kriter olarak adaylara iletiliyor.
TALEPLER 6-7 KAT ARTTI
Laboratuvar yetkilileri, son aylarda test taleplerinin 6-7 kat arttığını belirtiyor. İstanbul’da faaliyet gösteren laboratuvarlardan alınan bilgilere göre yalnızca kentte her gün 20 binden fazla işveren talepli madde tarama testi yapılıyor.
Artan talep nedeniyle laboratuvarların kurumsal paketler hazırladığı, toplu test anlaşmaları yaptığı ve iş yerlerine mobil numune ekipleri göndermeye başladığı ifade ediliyor. Bu durum, madde testlerinin bireysel sağlık kontrolü olmaktan çıkarak kurumsal risk yönetiminin bir parçası haline geldiğini gösteriyor.
HER SEKTÖRDE BU TEST İSTENMEYE BAŞLADI
Testlerin özellikle enerji, lojistik, kimya, savunma, ağır sanayi, güvenlik, sağlık ve yazılım sektörlerinde yaygınlaştığı belirtiliyor. Türkiye’nin önemli sanayi kuruluşlarından Tüpraş’ın stajyerler dahil tüm adaylar için madde testini zorunlu hale getirdiği öğrenildi.
Ayrıca TCDD’nin işe alım kriterlerinde madde kullanımına yönelik kontrolleri üst sıralara taşıdığı ifade ediliyor. Savunma ve havacılık alanında faaliyet gösteren ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi kurumlarda da çalışan ve üretim güvenliği kapsamında denetimlerin daha sistematik hale getirildiği dile getiriliyor.
Uzmanlara göre bu sektörlerde çalışanların dikkat seviyesi ve karar alma kabiliyeti yalnızca şirket performansını değil, kamu güvenliğini ve insan hayatını da doğrudan etkiliyor.
AÇIK RIZA ALINMALI, SONUÇLAR GİZLİ TUTULMALI
Hukukçular, işverenlerin madde testi talep etmesinin tamamen yasak olmadığını ancak belirli şartlara bağlı olduğunu belirtiyor. Test talebinin işin niteliğiyle bağlantılı olması, adayın açık rızasının alınması ve sonuçların gizli tutulması gerekiyor.
İşyerinde uyuşturucu kullanımı veya bulundurulmasının, İş Kanunu’nun 25/II maddesi kapsamında “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” sayılabildiği ve bu durumda işverenin tazminatsız fesih hakkı doğabildiği ifade ediliyor.
TEST NE KADAR?
Madde tarama testleri genellikle idrar, kan veya tükürük örneği üzerinden yapılıyor. Laboratuvar kaynaklarına göre testlerin piyasa fiyatı ortalama 2 bin 200 TL civarında. Toplu kurumsal anlaşmalarda ise bu rakamın daha düşük seviyelere çekilebildiği belirtiliyor.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gereği test sonuçları yalnızca test yapılan kişiye teslim ediliyor. Sonuçların işverene iletilebilmesi için adayın açık onayı gerekiyor. Sonuçlar çoğunlukla kapalı zarfla ya da kişisel dijital erişim sistemi üzerinden paylaşılıyor.
