Fransa, insan sağlığı ve ekosistem üzerinde geri dönülemez hasarlar bıraktığı kanıtlanan perfloroalkil ve polifloroalkil maddelere (PFAS) karşı Avrupa'nın en sert önlemlerini yürürlüğe koydu. Resmî Gazete’de yayımlanan yeni kararname ile birlikte, 1 Ocak itibarıyla PFAS içeren birçok ürün grubunun üretimi, ticareti ve ithalatı tamamen yasaklandı. Doğada hiçbir şekilde parçalanamadığı için "sonsuz kimyasallar" olarak bilinen bu bileşikler, artık Fransa pazarında yer bulamayacak.
MUTFAKLARDA TEFLON TAVA DÖNEMİ SONA ERDİ
Düzenlemenin kamuoyunda en çok ses getiren maddesi, yapışmaz kaplamalı teflon tavaların yasaklanması oldu. 1 Ocak'tan itibaren yüksek oranda PFAS içeren mutfak gereçlerinin satışı durduruldu. Uzmanlar, özellikle çizilmiş teflon yüzeylerin pişirme esnasında bu kimyasalları doğrudan gıdaya bulaştırdığı konusunda uyarıyor. Bu maddelerin vücuda girmesi, başta tiroid fonksiyonlarının bozulması olmak üzere ciddi hormonal riskleri beraberinde getiriyor.
YASAK GENİŞ BİR YELPAZEYİ KAPSIYOR
Fransa’nın aldığı bu devrim niteliğindeki karar sadece mutfak eşyalarıyla sınırlı kalmıyor. Yeni yasal düzenleme ile birlikte şu ürün gruplarında da PFAS kullanımı yasaklandı:
-
Tekstil ürünleri ve giysiler
-
Ayakkabılar
-
Kozmetik malzemeleri
-
Kayak mumları ve belirli endüstriyel tüketim malları
Söz konusu yasak; üretimden ihracata kadar tüm süreçleri kapsarken, sadece stratejik öneme sahip savunma sanayii ve askeri ekipmanlar bu düzenlemenin dışında tutuldu.
SAĞLIK RİSKLERİ KORKUTUCU BOYUTTA
Bilimsel araştırmalar, PFAS ailesinin en tehlikeli üyelerinden biri olan PFOA’nın insan vücudunda birikerek karaciğer, böbrek ve bağışıklık sistemine ağır zararlar verdiğini gösteriyor. Ayrıca bu maddelerin anne sütü aracılığıyla bebeklere geçebildiği ve gelişimsel bozukluklara yol açtığı kanıtlanmış durumda. Fransa, bu yasakla birlikte halk sağlığını koruma konusunda küresel bir öncü olmayı hedefliyor.
TÜRKİYE İÇİN DÖNÜŞÜM SİNYALLERİ
Fransa'nın bu hamlesi, "Türkiye'de de benzer bir yasak uygulanacak mı?" sorusunu akıllara getirdi. Halihazırda Türkiye'de PFAS kullanımına dair doğrudan bir yasak bulunmasa da, Avrupa Birliği'ne (AB) ihracat yapan Türk tekstil, kozmetik ve mutfak eşyası üreticileri için kriterler zorlaşıyor. Uzmanlar, AB mevzuatına uyum çalışmaları kapsamında Türkiye'de de benzer kısıtlamaların yakın gelecekte gündeme gelmesinin kaçınılmaz olduğunu öngörüyor.
