Avrupa’da savaş tamtamları yeniden çalarken, tarafsızlığıyla bilinen İsviçre’nin on yıllardır sürdürdüğü sivil savunma politikası kıtanın geri kalanı için hem bir gıpta hem de bir ders kaynağı haline geldi. İsviçre, anayasasında yer alan taahhüt gereği, "her vatandaşına bir sığınma yeri sağlayan" tek Avrupa ülkesi olma unvanını koruyor. Savaşların patlak vermesiyle birlikte, bir zamanlar "gereksiz" görülen bu devasa yeraltı ağı, bugün İsviçre kimliğinin en stratejik parçası olarak görülüyor.
HER BİNADA BİR SIĞINAK ZORUNLULUĞU
İsviçre'nin sivil koruma başarısı tesadüf değil, katı yasaların bir sonucu. St. Gallen Sivil Koruma Departmanı Başkanı Markus Frauenfelder, "Bina 38 odadan fazlasına sahipse, maliyeti müteahhit tarafından karşılanacak bir sığınak inşa etmek zorunludur" diyerek sistemi özetliyor. 1963'ten beri tavizsiz uygulanan bu politika sayesinde ülkede yaklaşık 360 bin sığınak bulunuyor. Bu, 9 milyonluk nüfusun tamamını nükleer, biyolojik veya kimyasal bir saldırıdan korumaya yetecek bir kapasite anlamına geliyor.
BARIŞTA DEPO, SAVAŞTA KALE
İsviçreli yetkililer, sığınakların sadece "kötü gün dostu" olmadığını vurguluyor. Federal Direktör Daniel Jordi, "İstediğimiz buydu; normalde kullanılan bir sistemin, en kötü durumda hızla korunaklı bir odaya dönüştürülmesi" diyor. Barış zamanında şarap mahzeni, depo, hatta müzik grubu prova odası olarak kullanılan bu alanlar, yasal düzenlemelere göre en geç beş gün içinde krize hazır hale getirilmek zorunda. Modern sığınaklar; havalandırma sistemleri, hava geçirmez beton kapılar ve radyasyon filtreleriyle donatılmış durumda.
DÜNYANIN EN BÜYÜK NÜKLEER SIĞINAĞI: SONNENBERG
Luzern kentindeki Sonnenberg sığınağı, İsviçre’nin sivil savunma vizyonunun en somut örneği. Başlangıçta 20 bin kişiyi barındırmak üzere dev bir yeraltı otoyol tüneli olarak tasarlanan bu tesis, 1,5 metre kalınlığındaki devasa kapılarıyla yarım mil ötedeki bir nükleer patlamaya dayanabiliyor. Bugün bir müze olarak hizmet verse de, tesisin yedi katlı komuta merkezi; ameliyathaneleri, radyo istasyonu ve mutfağıyla devasa bir yeraltı şehrini andırıyor.
AVRUPA YENİDEN SİVİL SAVUNMAYI TARTIŞIYOR
Rusya'nın saldırganlığı, sadece İsviçre'de değil, tüm Avrupa'da sivil savunma tartışmalarını tetikledi. Norveç, yeni konutlara sığınak yapma zorunluluğunu geri getirirken; Almanya ve Avrupa Birliği, vatandaşlarına "72 saatlik acil durum stoğu bulundurma" çağrısı yapmaya başladı. İsviçre'de ise halkın tutumu tamamen değişmiş durumda. Uzman Silvia Berger, "Sığınaklar artık gereksiz görülmüyor; henüz tamamlanmamış bir dönüşümün ortasındayız" diyerek artan güvenlik kaygılarına dikkat çekiyor.