Doç. Dr. İlyas Kayaokay tarafından bir müzayededen alınarak şahsi koleksiyona dahil edilen Osmanlı dönemi hat levhası, taşıdığı eşsiz teknik detaylarla dikkat çekiyor. Hicri 1318 (Miladi 1900-1901) tarihli ve 40x31 cm ölçülerindeki eser, mor kadife zemin üzerine altın sırma ip ile nakşedilmiş.
Eserde kullanılan ve büyük bir sabır gerektiren bu ince işçilik, Osmanlı nakış sanatında "dival işi" veya saraya Maraş'tan gelen gelinler vasıtasıyla yayıldığı için "Maraş işi" olarak biliniyor. Kökeni Selçuklulara kadar uzanan, ipliğin ince dikişlerle sabitlenerek yazıya hafif kabartmalı bir görünüm kazandırdığı bu teknik; sancaklarda, türbe örtülerinde ve özellikle İslam dünyasının en kutsal örtüsü olan Kâbe kisvesindeki hat yazılarında kullanılmasıyla biliniyor.
TARİH SAHNESİNE ÇIKAN YENİ İSİM: VASFİYE HANIM
Eseri sanat tarihi açısından benzersiz kılan asıl detay ise alt kısmında yer alan ketebe (imza). Doç. Dr. Kayaokay, Osmanlı döneminde kadın hattat ve nakkaşların varlığının bilinmesine rağmen imzalı eser sayısının yok denecek kadar az olduğuna dikkat çekiyor.
Günümüze ulaşan kaynaklarda Esmâ İbret Hanım, Şerife Fatma Mevhibe Hanım, Zahide Selma Hanım gibi kadın sanatçıların isimleri zikredilirken, bu levhadaki "Vasfiye Hanım" imzası sanat tarihi için yepyeni bir keşif anlamına geliyor. Literatürde daha önce hiç adı geçmeyen Vasfiye Hanım'ın gün yüzüne çıkması, eseri çok nadir örnekler arasına sokuyor.
"ZALİMİN İKBALİNİ BİR AH KESER"
Celî sülüs karakterli bir hat formuna sahip olan ve mürekkep yerine altın sırmayla işlenen levhada oldukça derin anlamlar içeren bir beyit yer alıyor. Lâ-edrî (şairi bilinmeyen) olan ve Divan edebiyatında sıkça karşılaşılan hikmetli beyitte şu ifadeler geçiyor:
"Zâlimin rişte-i ikbâlini bir âh keser / Mâni-i rızk olanın rızkını Allah keser."
Doç. Dr. Kayaokay beytin anlamını; "Mazlumun içten gelen bir ahı zalimin talihini keser. Başkasının rızkına engel olan kimsenin rızkı da Cenab-ı Allah tarafından ilahi adalet gereği kesilir." şeklinde açıklayarak eserin hem görsel hem de manevi derinliğine vurgu yaptı.