Kadınların erkeklerden daha uzun yaşadığı bilinen bir gerçek. ABD’de bu fark 2021 itibarıyla 5,8 yıla kadar çıkarken, erkekler ortalama 76 yıl, kadınlar ise ortalama 81 yıl yaşıyor.
Almanya’nın Leipzig kentindeki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nde yapılan yeni bir araştırma, bu farkın yalnızca insanlara özgü olmadığını ortaya koydu.
Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, memelilerin yüzde 72’sinde dişiler erkeklerden yaklaşık yüzde 13 daha uzun yaşıyor. Araştırmacılar, bu farkın milyonlarca yıl öncesine uzanan evrimsel bir geçmişi olduğunu belirtiyor.
RİSKLİ DAVRANIŞLAR VE GENETİK FAKTÖRLER ETKİLİ
Araştırmada insanların en yakın akrabalarından şempanzeler de dahil olmak üzere 528 memeli türü incelendi. Dişilerin uzun ömür avantajının, iki X kromozomuna sahip olmaları gibi genetik nedenlerle ilişkili olduğu ifade ediliyor. Bu kromozom yapısı, zararlı genetik mutasyonlara karşı koruyucu bir rol üstleniyor.
Ancak fark sadece genetikle açıklanmıyor. Erkeklerin, özellikle çiftleşme dönemlerinde daha riskli davranışlarda bulunmaları ve fiziksel olarak kendilerini zorlamaları da ömürlerini kısaltan unsurlar arasında yer alıyor. Erkek geyiklerin dişiler için rakipleriyle mücadele etmesi ve fiziksel büyüklük gibi faktörler buna örnek olarak gösteriliyor.
İnsanlarda da benzer örüntüler görülüyor. Erkeklerin sigara, alkol, uyuşturucu kullanımı, intihar ve cinayet gibi riskli davranışlara daha yatkın olduğu; buna bağlı olarak kalp hastalığı ve akciğer kanseri gibi hastalıklardan ölüm oranlarının kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu vurgulanıyor.
ERKEKLER GÜNEŞE KARŞI DAHA SAVUNMASIZ
Erkeklerin ölüm oranlarını etkileyen faktörlerden biri de cilt sağlığına yeterince dikkat etmemeleri. Harvard Halk Sağlığı Okulu’ndan Alan Geller, erkeklerde melanom görülme oranının kadınlardan çok farklı olmamasına rağmen, melanomdan ölüm oranlarının belirgin şekilde daha yüksek olduğunu belirtiyor.
Bunun nedenlerinden biri, erkek cildinin yapısı. Daha kalın olan erkek cildi, daha fazla kolajen ve elastin içeriyor ancak bu yapı, UV ışınlarına karşı daha az dirençli hale gelebiliyor. Ayrıca, erkeklerin güneş kremi kullanma oranı da oldukça düşük. 2022''de yapılan bir araştırmaya göre, güneşli bir günde bir saatten fazla dışarıda kalan erkeklerin sadece yüzde 12,3''ü düzenli olarak güneş kremi kullanıyor.
Aynı şekilde, erkeklerin düzenli sağlık kontrollerine gitme oranları da kadınlara göre daha düşük. Özellikle kanser taramaları konusunda erkeklerin daha isteksiz olduğu, bu durumun erken teşhis şansını düşürdüğü ve ölüm riskini artırdığı ifade ediliyor.
BAKIMLI OLAN DAHA UZUN YAŞIYOR
Max Planck Enstitüsü’nün araştırması, bakımlı olmanın ve kendine özen göstermenin uzun ömürle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Kendine ve çevresine daha fazla özen gösteren, yaşam tarzına dikkat eden bireylerin daha uzun yaşama eğiliminde olduğu tespit edildi. Evrimsel açıdan, hem fiziksel hem duygusal olarak kendine iyi bakan bireylerin hayatta kalma şansı daha yüksek.
Bu bulgular, yalnızca biyolojik değil, davranışsal ve kültürel farkların da yaşam süresi üzerinde etkili olduğunu gösteriyor. Erkeklerin daha uzun yaşamak için riskli davranışlardan uzak durmaları, düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemeleri ve kendilerine daha fazla özen göstermeleri gerekiyor.