Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi, merakla beklenen Ocak 2026 dönemine ait çek raporunu kamuoyuyla paylaştı. Yılın ilk ayına ilişkin veriler, piyasadaki ticari hareketlilikte belirgin bir yavaşlamaya işaret ederken, karşılıksız çıkan çek miktarlarındaki artış ekonomi çevrelerinde dikkatle takip edilmeye başlandı. Bankalara ibraz edilen çek tutarlarında geçtiğimiz yıla oranla yaşanan düşüş, nakit akışındaki değişimi gözler önüne seriyor.

ÇEK HACMİNDE SERT DÜŞÜŞ YAŞANIYOR

2026 yılının Ocak ayında bankalara ibraz edilen çeklerin hacminde, bir önceki yılın aynı ayına kıyasla çok yönlü bir gerileme kaydedildi. Toplamda 248 bin tekil keşideciye ait 898 bin adet çekin bankalara sunulduğu bu dönemde, toplam tutar 749 milyar TL olarak gerçekleşti. İstatistikler, çek kullanım alışkanlıklarındaki daralmayı açıkça gösteriyor; zira ibraz edilen çek adedi yüzde 31, keşideci sayısı ise yüzde 19 oranında azaldı. Toplam çek tutarında ise yüzde 0,4 seviyesinde sınırlı bir düşüş gözlemlendi.

Çek 2

KARŞILIKSIZ ÇEK TUTARINDAKİ ARTIŞ TEDİRGİN EDİYOR

Piyasadaki genel çek hacmi daralırken, ödeme disiplinine dair veriler tersi yönde hareket etti. Ocak ayında bankalara sunulduğu anda karşılığı bulunmayan çeklerin bilançosu ağırlaştı. Toplam 6,8 bin keşideciye ait 20 bin adet çekin "karşılıksız" işlemi gördüğü bu ayda, söz konusu çeklerin toplam parasal değeri 21 milyar TL’ye ulaştı. Karşılıksız işlemi yapılan çeklerin toplam ibraz edilen çeklere oranı, hem tutar hem de adet bazında geçen yıla göre yükseliş gösterdi. Ocak ayı itibarıyla bu oran tutar bazında yüzde 2,8, adet bazında ise yüzde 2,3 olarak kayıtlara geçti.

Çek 3

TİCARİ MERKEZLERDE ÖDEME SORUNLARI ÖN PLANDA

Geçtiğimiz yılın genel tablosuna bakıldığında, karşılıksız çek sorununun özellikle sanayi ve ticaretin kalbi olan büyükşehirlerde yoğunlaştığı görülüyor. 2025 yılı verilerine göre karşılıksız işlemi yapılan çek tutarının en yüksek seyrettiği iller listesinde İstanbul ilk sıradaki yerini korurken; İzmir, Ankara, Bursa ve Gaziantep bu listeyi takip eden diğer şehirler oldu. Öte yandan, Ocak 2026 verilerinde bir nebze olsun olumlu sayılabilecek veri ise sonradan yapılan ödemeler oldu. Karşılıksız işlemi gören 1,2 milyar TL tutarındaki bin 401 adet çekin, işlemlerin ardından ödenerek piyasaya geri döndüğü açıklandı.

OCAK 2026 ÇEK PİYASASI GÖSTERGELERİ VE RİSK ANALİZİ

Gösterge Grubu Veri Kalemi Ocak 2026 Verisi Yıllık Değişim / Oran
Genel İbraz İbraz Edilen Çek Tutarı 749 Milyar TL $-\%0,4$
İbraz Edilen Çek Adedi 898 Bin Adet $-\%31$
Tekil Keşideci Sayısı 248 Bin Kişi $-\%19$
Karşılıksız Verileri Karşılıksız Çek Tutarı 21 Milyar TL Artış Gösterdi
Karşılıksız Çek Adedi 20 Bin Adet 6,8 Bin Keşideci
Risk Oranları Tutar Bazında Karşılıksız Oranı $\%2,8$ Yükseliş
Adet Bazında Karşılıksız Oranı $\%2,3$ Yükseliş
En Riskli 5 İl En Yüksek Tutar (2025) İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa, Gaziantep -
Pozitif Gelişme Sonradan Ödenen Çekler 1,2 Milyar TL 1.401 Adet Çek

Çek 4

ÖDEME DİSİPLİNİ NEDEN BOZULUYOR?

TBB Risk Merkezi’nin paylaştığı Ocak 2026 verileri, Türkiye ekonomisinin kılcal damarlarındaki nakit akışına dair önemli bir uyarı niteliği taşıyor. İbraz edilen çek adedindeki yüzde 31’lik sert düşüş, piyasadaki ticari aktivitenin yavaşladığını ve işletmelerin çek kullanmak yerine daha temkinli bir duruş sergilediğini kanıtlıyor. Ancak asıl dikkat çekici olan, işlem hacmi daralırken karşılıksız çek oranının yüzde 2,8’e yükselmiş olması.

Bu tabloyu üç ana nedene bağlamak mümkün:

  1. Yüksek Finansman Maliyetleri: Krediye erişimin zorlaşması, işletmeleri sermaye sıkışıklığına itiyor.

  2. Tedarik Zinciri Kırılmaları: Bir halkadaki ödeme gecikmesi, tüm zinciri etkileyerek karşılıksız çek sayısını artırıyor.

  3. Pazar Daralması: Özellikle sanayi devleri İstanbul, İzmir ve Ankara gibi illerdeki risk artışı, iç piyasadaki talep durgunluğunun bir yansıması olarak görülüyor.

Sonuç olarak; çek hacmindeki daralmaya rağmen karşılıksız oranlarındaki bu tırmanış, ticaret dünyasında "güven esaslı" ticaretin yerini daha sıkı denetimlere bırakacağı bir döneme girdiğimizi gösteriyor.

Kaynak: Kanal 6 Haber