Basra Körfezi’ndeki petrol ve doğal gaz altyapısına yönelik artan saldırılar, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşı, küresel enerji arzı üzerindeki krizi derinleştiren tehlikeli yeni bir aşamaya taşıyor. Savaşın üçüncü haftasına girilirken, bölgedeki stratejik tesislerin doğrudan hedef alınması dünya ekonomisi için eşi benzeri görülmemiş bir tehdit oluşturuyor.
Cenevre merkezli pazar istihbarat şirketi Sparta Commodities’ten Neil Crosby, bu durumun bölgedeki daha fazla altyapı saldırısına kapı araladığını belirterek riskin büyüklüğüne dikkat çekiyor.
STRATEJİK TESİSLERİN HASAR ALMASI VE ONARIM SÜRECİ
Argus Media LNG fiyatlandırma başkanı Martin Senior, bu tesisleri hedef almanın Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ötesinde bir enerji krizi yaratacağını savunuyor. Senior’a göre, olası bir hasar sonrası tesisleri onarma süresinin savaşın kendisinden daha uzun sürebilecek olması, piyasalar üzerindeki baskıyı kalıcı hale getirebilir.
Özellikle İran’ın doğal gaz üretiminin temel kaynağı olan Güney Pars sahasına ve başkentteki yakıt depolarına yapılan saldırılar, hem yerel dağıtımı aksattı hem de komşu ülkelere yapılan ihracatı durma noktasına getirdi.
TÜRKİYE’NİN ENERJİ GÜVENLİĞİ VE KÜRESEL ARZ KITLIĞI
Enerji danışmanlık firması Wood Mackenzie’den Tom Marzec-Manser, Türkiye’ye yapılan gaz sevkiyatındaki kesintilerin küresel pazarlara yayılan arz kıtlıklarına neden olabileceğini vurguluyor. İran’ın saldırı sonrası Irak’a gaz tedarikini kesmesiyle birlikte gözler Türkiye hattına çevrildi.
Eğer Türkiye’ye gelen akış durursa, ülkenin bu açığı kapatmak için Rusya’dan daha fazla gaz satın alması veya küresel piyasadaki LNG kargoları için yüksek bedellerle teklif vermesi gerekecek. Bu durum, zaten hassas olan küresel dengeyi daha da bozma potansiyeli taşıyor.
ARAP DÜNYASINDA TRUMP YÖNETİMİNE YÖNELİK ÖFKE
Bölgedeki Arap hükümetleri, İsrail’in saldırılarına ve ABD’nin bu durumu engelleyememesine karşı büyük bir öfke duyuyor. Trump yönetimine saldırıları durdurması için yoğun lobi faaliyeti yürüten müttefikler, gelinen noktada kendi enerji altyapılarının da hedef haline geldiğini hissediyor.
Katar Başbakanı danışmanı Majed Al Ansari, Katar’ın Kuzey Sahası'nın bir uzantısı olan Güney Pars tesislerinin hedef alınmasını tehlikeli ve sorumsuz bir adım olarak nitelendirirken, Birleşik Arap Emirlikleri de bu saldırıların küresel enerji güvenliğini doğrudan tehdit ettiğini belirtiyor.
PİYASALARDA 12 MİLYON VARİLLİK DEVASA KESİNTİ
JPMorgan tarafından paylaşılan veriler, krizin boyutlarını rakamlarla ortaya koyuyor. Hafta sonuna kadar petrol ve petrol ürünleri arz kesintilerinin günde 12 milyon varile yaklaşacağı tahmin ediliyor ki bu miktar küresel günlük talebin yüzde 10’undan fazlasına denk geliyor.
Analist Natasha Kaneva, piyasanın günlük 7 milyon varil açıkla karşı karşıya olduğu bir ortamda, yeniden dengelenmenin ancak tüketimde sert bir azalmayla mümkün olabileceğini ifade ediyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması ve stratejik tesislere yönelik saldırılar, enerji fiyatlarını kontrolsüz bir yükseliş trendine sokmuş durumda.