Düşük maaşlar ve artan hayat pahalılığı nedeniyle nakit sıkıntısı yaşayan milyonlarca vatandaşın Kredili Mevduat Hesaplarına (KMH) yüklenmesi, bankacılık verilerinde sarsıcı bir tabloyu ortaya çıkardı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) son verilerine göre, 16 Ocak haftası itibarıyla KMH hacmi 742 milyar 516 milyon TL seviyesine ulaşarak, 648,4 milyar TL olan konut kredisi rakamlarını geride bıraktı. Geçen yılın aynı döneminde 441,2 milyar TL olan bu hesapların bir yıl içinde neredeyse ikiye katlanması, hanehalkı borçlanmasındaki riskli gidişatı gözler önüne seriyor.
YÜKSEK FAİZ VE VERGİ YÜKÜNE RAĞMEN TALEP DURMUYOR
KMH, hesapta nakit bulunmasa dahi belirli bir limit dahilinde nakit para çekimine imkan tanıyan ve günlük faiz işletilen bir sistem olarak biliniyor. Nakit avans ve KMH faiz oranlarının yüzde 4,25 seviyesinde bulunmasına, üzerine yüzde 15 KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu) ve yüzde 15 BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) olmak üzere toplam yüzde 30 vergi uygulanmasına rağmen, paraya hızlı erişim imkanı bu hesapları vazgeçilmez kılıyor. Ekonomi yönetimi Temmuz ayında borç yükünü hafifletmek adına 48 aya kadar vade ve yüzde 3,11 azami faiz oranıyla yapılandırma imkanı getirse de, veriler borç stokunun azalmak bir yana artmaya devam ettiğini gösteriyor.
BANKALARIN KAMPANYA STRATEJİLERİ BORCU TETİKLİYOR
Borçlardaki bu önlenemeyen artışın arkasında, Merkez Bankası'nın büyüme sınırları nedeniyle kredi verirken imtina eden bankaların stratejileri yatıyor. Bankalar, kredi marjlarını doldurmak için vatandaşı ek hesap, esnek hesap veya avans hesap gibi isimler altında çeşitli kampanyalarla bu ürünlere yönlendiriyor. Mevcut uygulamada KMH limitleri genel olarak aylık gelirin üç katı ile sınırlandırılsa da, limit belirleme yetkisinin bankaların inisiyatifinde olması nedeniyle bazen kontrolsüz limit artışları yaşanabiliyor.
FİNANSAL İSTİKRAR KOMİTESİ MASADAKİ RİSKİ ELE ALDI
Hanehalkı borçlanmasında en riskli alanlardan biri haline gelen KMH artışı, ekonomi yönetiminin de öncelikli gündem maddesi haline geldi. Önceki gün gerçekleştirilen Finansal İstikrar Komitesi Toplantısı'nda; kredili mevduat hesapları, kredi komisyon ücretleri ve kredi kartlarına ilişkin mevcut durum gözden geçirildi. Toplantı sonrasında yapılan açıklamalar, bu kontrolsüz büyümenin önüne geçmek için düğmeye basıldığını teyit eder nitelikte oldu.
LİMİTLERE SIKI DENETİM VE KURAL SETİ YOLDA
Ekonomi yönetiminin üzerinde çalıştığı yeni düzenlemeyle birlikte, bankaların KMH limitleri konusundaki esnekliğine son verilmesi planlanıyor. Dilek Güngör'ün köşesine taşıdığı habere göre, bankalar için bağlayıcı bir kural seti hazırlanacak ve bundan böyle o limitin üzerinde KMH hesabı açılamayacak. Böylece hem bankaların risk yönetimi disipline edilecek hem de vatandaşın ödeyemeyeceği borç yükü altına girmesinin önüne geçilecek.