Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan son veriler, küresel mutfak enflasyonu açısından rahatlatıcı bir tablo çiziyor. Cuma günü yayınlanan gösterge raporuna göre, dünya gıda emtia fiyatları ocak ayında üst üste beşinci ayda da gerileme kaydetti. Özellikle süt ürünleri, şeker ve et fiyatlarındaki uluslararası düşüşlerin etkisiyle şekillenen bu gerileme, küresel piyasalarda arz güvenliğinin arttığına işaret ediyor. Küresel ölçekte ticareti yapılan gıda sepetindeki aylık değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, ocak ayında bir önceki aya göre yüzde 0,4 oranında düşerek ortalama 123,9 puan seviyesine geriledi. Bu rakam, geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,6’lık bir düşüşü temsil ediyor.
TAHIL PİYASASINDA PİRİNÇ VE BUĞDAY AYRIŞMASI
Tahıl piyasalarında ise daha karmaşık bir seyir izleniyor. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, buğday ve mısır fiyatlarındaki hafif gerilemelere rağmen aralık ayına göre yüzde 0,2 oranında küçük bir artış yaşadı. Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kış koşullarına dair endişeler, mevcut yüksek buğday stokları sayesinde dengelenirken; mısır fiyatları ise Arjantin ve Brezilya'daki olumsuz hava koşullarına rağmen ABD’deki güçlü arz ile baskı altında kaldı. Öte yandan pirinç fiyatları, özellikle aromatik çeşitlere olan yoğun talep nedeniyle yüzde 1,8 oranında artış göstererek tahıl grubundan ayrıştı. Bitkisel yağ cephesinde ise palmiye ve soya yağı fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle endekste yüzde 2,1’lik bir artış kaydedildi.
HAYVANSAL ÜRÜNLER VE ŞEKERDE ARZ FAZLASI ETKİSİ
Ocak ayı verilerinde en dikkat çekici düşüş yüzde 5,0 ile süt ürünleri grubunda yaşandı. Peynir ve tereyağındaki bol stoklar fiyatları aşağı çekerken, bu sert düşüş genel endeksin gerilemesinde ana sürükleyici oldu. Et piyasasında ise domuz eti fiyatlarındaki zayıflık nedeniyle yüzde 0,4’lük bir azalış görüldü. Brezilya’dan Çin’e yapılan yoğun sevkiyatlar sığır eti fiyatlarını dengede tutarken, kümes hayvanı fiyatları güçlü taleple sınırlı bir artış gösterdi. Şeker fiyatları ise Hindistan ve Tayland’daki üretim artışı beklentileriyle Ocak ayında yüzde 1,0 gerileyerek düşüş eğilimini sürdürdü.
KÜRESEL GIDA PİYASALARI VERİ TABLOSU (OCAK 2026)
| Gıda Grubu / Gösterge | Aylık Değişim (%) | Temel Trend ve Görünüm |
| Genel Gıda Fiyat Endeksi | - %0,4 | Üst üste 5. ayda düşüş; yıllık bazda %0,6 gerileme. |
| Süt Ürünleri | - %5,0 | Ayın en sert düşüşü; peynir ve tereyağı arzı bol. |
| Şeker | - %1,0 | Hindistan ve Tayland'daki üretim artışı fiyatları düşürdü. |
| Et Ürünleri | - %0,4 | Domuz eti arz fazlası etkili; büyükbaş fiyatları dengeli. |
| Tahıllar | + %0,2 | Buğday ve mısır düşerken, pirinç talebi endeksi yükseltti. |
| Bitkisel Yağlar | + %2,1 | Palmiye ve soya yağında arz daralması fiyatları artırdı. |
| Tahıl Stok-Kullanım Oranı | %31,8 | 2001'den bu yana en yüksek seviye; arz güvenliği güçlü. |
| 2025 Toplam Tahıl Üretimi | 3.023 Mn Ton | Buğday ve pirinçte rekor hasat beklentisiyle tarihi zirve. |
KÜRESEL STOKLARDA 25 YILIN ZİRVESİNE DOĞRU
FAO’nun 2025 yılına dair üretim tahminleri, tarımsal üretimde rekor bir yıla girildiğini gösteriyor. Toplam tahıl üretiminin 3.023 milyon tona ulaşması beklenirken; buğday, mısır ve pirinçte tarihi hasat seviyeleri öngörülüyor. Bu durum, küresel tahıl stok-kullanım oranını yüzde 31,8 seviyesine çıkararak 2001 yılından bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştıracak. Özellikle Hindistan’da buğday ekimlerinin rekor seviyeye ulaşması ve Güney Yarımküre’deki elverişli hasat koşulları, arz güvenliğinin 2026 yılına kadar güçlü kalacağına dair sinyaller veriyor.
PİYASA RESİLYANSI VE GELECEK UYARILARI
Tarımsal Piyasa Bilgi Sistemi (AMIS) tarafından yayınlanan Piyasa İzleme raporu, uluslararası gıda piyasalarının son dönemdeki şoklara karşı gösterdiği direnci takdirle karşılıyor. Ancak rapor, piyasalardaki bu mevcut istikrarın büyük ölçüde elverişli hasatlar ve sorunsuz işleyen tedarik zincirleri gibi faktörlerin bir araya gelmesiyle oluştuğu konusunda uyarıyor. Uzmanlar, küresel gıda piyasalarının yapısal olarak tüm risklerden arındığını düşünmenin yanıltıcı olacağını, mevcut dengelerin halen hassas bir zeminde ilerlediğini vurguluyor.