Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasındaki askeri ve siyasi gerilimin yeniden tırmanmasıyla risk algısı zirveye tırmandı. İki ülke arasında uzun süredir hassas bir dengede yürütülen görüşmelere ilişkin olumlu beklentiler, son dönemde yaşanan karşılıklı saldırıların ardından tamamen zayıfladı.
Hürmüz Boğazı yakınlarında ABD'ye ait bir Apache helikopterinin düşürülmesinin ardından taraflar arasındaki tansiyon hızla yükselirken, bu sıcak gelişmeler piyasalardaki fiyatlamaları ve risk analizlerini her geçen gün daha da zorlaştırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın son saldırılarına askeri karşılık verileceğini açıklaması küresel piyasalarda yeni bir satış baskısı dalgası oluşturdu. Bu açıklamanın kısa süre içinde sahada askeri adımlarla desteklenmesi, Orta Doğu'da zaten oldukça kırılgan olan ateşkes sürecine ilişkin endişeleri derinleştirdi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), misilleme kapsamında Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran'a ait hava savunma sistemleri, yer kontrol istasyonları ve gözetleme radar tesislerinin vurulduğunu duyurdu. CENTCOM yetkilileri, ABD helikopterinin düşürülmesine yanıt olarak başlatılan bu operasyonların başarıyla tamamlandığını da bildirdi.
Piyasalardaki bu jeopolitik risklerin yanı sıra teknoloji sektöründeki gelişmeler de yatırımcılar tarafından yakından takip ediliyor. Analistler, yarı iletken ve teknoloji hisselerine olan küresel ilginin devam ettiğini belirtirken, yapay zeka tarafında son kullanıcıların bu hizmetleri pahalı bulduğuna yönelik analizlerin şirket değerlemelerine yönelik endişeleri yeniden alevlendirdiğini kaydediyor.
Bu durumun yatırımcıları temkinli kalmaya yönelten ana unsurlardan biri olduğunu ifade eden uzmanlar, yapay zeka alanındaki fiyat-maliyet tartışmalarının önümüzdeki dönemde de gündemdeki yerini koruyacağını öngörüyor.
DİKKATLER ABD'NİN ENFLASYON VERİLERİNDE
Orta Doğu'daki savaşın gölgesinde, küresel finans dünyasının gözü kulağı bugün ABD'de açıklanacak olan mayıs ayı enflasyon verilerine çevrildi. Piyasa beklentileri, mayıs ayında ABD Tüketici Fiyat Endeksi'nin aylık bazda yüzde 0,5, yıllık bazda ise yüzde 4,2 artacağı yönünde şekilleniyor. Analistler, geçen aya ilişkin yıllık enflasyon tahminlerinin Nisan 2023’ten bu yana en güçlü hızlanmaya işaret ettiğini vurguluyor.
Söz konusu verilerde, özellikle Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle artan enerji maliyetlerinin ABD içindeki fiyat artışlarına olan yansıması dikkatle incelenecek. Buna ek olarak açıklanacak olan bu kritik enflasyon verileri, ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek dönemde atacağı faiz ve para politikası adımlarına yönelik çok önemli sinyaller barındıracak.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD'nin dış ticaret açığı nisan ayında aylık bazda yüzde 1,2 azalışla 55,9 milyar dolara gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı. Ülkede ikinci el konut satışları ise mayıs ayında yüzde 3,2 artarak piyasa beklentilerinin üzerinde olumlu bir performans sergiledi. Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,55 seviyesindeki yatay seyrini korurken, dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 99,9 seviyesinde bulunuyor.
Orta Doğu'daki gerilimlerin küresel enflasyon risklerini canlı tutmasıyla altının ons fiyatı yeni işlem gününde yüzde 2 düşüşle 4 bin 174 dolardan alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,1 artışla 91,2 dolardan işlem görüyor. Analistler, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu üyesi 7 ülkenin temmuzda petrol üretimini günlük 188 bin varil artırma kararı almasının, piyasadaki arz endişelerini büyük ölçüde sınırladığını kaydediyor.
Kurumsal tarafta ise çip ve teknoloji şirketlerinde ciddi değer kayıpları yaşandı. Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,6, Qualcomm'un hisseleri yüzde 5,7, AMD'nin hisseleri yüzde 3 ve Intel'in hisseleri yüzde 2,1 oranında geriledi. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,26, Nasdaq endeksi yüzde 0,97 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,17 yükseliş kaydetti. ABD'de endeks vadeli kontratları ise yeni güne negatif bir başlangıç yaptı.
AVRUPA BORSALARI KARIŞIK SEYRETTİ
Avropa borsalarında dün dalgalı ve karışık bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki askeri gelişmeler ve yapay zeka şirketlerinin gelecekteki değerlemelerine ilişkin soru işaretleri bölge piyasalarının yönü üzerinde belirleyici oldu.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hamleleriyle başlayan savaşta şu an "kırılgan bir duraksama" yaşandığını belirterek, tam ölçekli bir savaşa geri dönülmesinin tüm bölge için son derece ağır bedeller doğuracağı uyarısında bulundu.
Diğer taraftan Avrupa Birliği, teknoloji devi Meta'nın rakip yapay zeka asistanlarının WhatsApp platformuna erişimini engellemesinin rekabet kurallarına zarar verebileceği gerekçesiyle, şirketin bu hizmetlere yeniden ücretsiz erişim sağlamasını talep etti.
Ekonomik veriler tarafında ise Almanya'da sanayi üretimi nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 0,4 artış gösterdi. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, yaşanan bu büyük savaşın küresel ekonomiye olan etkileri nedeniyle bu yıla ilişkin küresel ekonomi sektör görünümünü "nötr" seviyesinden "kötüleşiyor" seviyesine indirdiğini açıkladı.
Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yarın gerçekleştireceği kritik toplantı da yatırımcıların odak noktasında yer almaya devam ediyor. Para piyasalarındaki mevcut fiyatlamalarda bankanın faiz artırımına gitmesine kesin gözüyle bakılıyor.
Tüm bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,41 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,75 değer kaybederken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,05 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,11 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratları ise yeni güne karışık bir seyirle başladı.
ASYA BORSALARI NEGATİF SEYREDİYOR
Küresel gelişmelerin paralelinde Asya borsalarında da satıcılı ve negatif bir görünüm hakim olurken, Japonya ve Çin'de peş peşe açıklanan enflasyon verileri fiyatlamalar üzerinde doğrudan etkili oluyor. Çin'de açıklanan makroekonomik verilere göre, ülkede yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 1,2, çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 1,1 ile tahminlerin altında kaldı. Ülkede üretici enflasyonu yüzde 3,9 ile öngörülere paralel gerçekleşirken, önceki aya göre bir hızlanmaya işaret etti.
Japonya'da ise üretici fiyatları beklentilerin üzerinde artış göstermeye devam ediyor. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayıs ayında aylık bazda yüzde 0,9, yıllık bazda ise yüzde 6,3 artış göstererek piyasa tahminlerini geride bıraktı.
Analistler, Asya'nın en büyük iki ekonomisinde enflasyon ve deflasyon risklerinin eş zamanlı olarak sürdüğünü belirtiyor. Japonya'da enflasyonun beklentileri aşmasının, yıl sonuna kadar toplam iki faiz artışı yapması beklenen Japonya Merkez Bankasını (BoJ) daha agresif sıkılaşma adımları atmaya zorlayabileceği aktarılıyor.
Çin'deki deflasyon risklerinin, Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen enerji maliyetleri nedeniyle teknik olarak azaldığını belirten analistler, buna rağmen ülkedeki fiyat artışlarının güçlü bir iç talep kaynaklı olmamasının ekonomi için çok sağlıklı bir görünüme işaret etmediğini söylüyor.
Bu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 oranında düşüş kaydetti.
BIST 100 ENDEKSİ GÜNÜ DÜŞÜŞLE KAPATTI
Yurt içi piyasalarda ise dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,86 değer kaybederek 13.741,89 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında, normal seans kapanışına göre yüzde 0,06 oranında hafif bir gerileme gösterdi.
Dolar/TL kuru dün günü 46,1240 seviyesinden tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışının hemen üzerinde 46,1330 seviyesinden işlem görmeye devam ediyor. Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin oldukça sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'den gelecek enflasyon rakamları ve federal bütçe dengesinin dikkatle takip edileceğini belirtiyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puan seviyeleri destek, 13.900 ve 14.000 puan seviyeleri ise olası yükselişlerde direnç konumunda bulunuyor.
