KÜLTÜR SANAT

Mimar Sinan kimdir, eserleri nelerdir? Osmanlı'nın dahi başmimarının hayatı

Osmanlı İmparatorluğu'nun altın çağına mimari dehasıyla damga vuran Mimar Sinan, aradan geçen asırlara rağmen eserleriyle yaşamaya devam ediyor. Kayseri'nin Ağırnas köyünden çıkıp imparatorluğun başmimarlığına uzanan bu inanılmaz serüven, sadece Türk değil, dünya mimarlık tarihinin de en büyüleyici sayfalarından birini oluşturuyor.

1490 yılında Kayseri'de doğan Sinan, Yavuz Sultan Selim döneminde devşirme olarak İstanbul'a getirildi. Mimari yeteneğini ve vizyonunu, katıldığı askeri seferlerdeki gözlemleriyle besledi. Mısır, Belgrad ve Rodos seferlerinde Selçuklu, Safevi ve antik dönem yapılarını yakından inceleme fırsatı buldu. Kent planlaması üzerine kafa yoran Sinan, 1534'teki Irakeyn seferi sırasında Van Gölü'nde inşa ettiği ve silahlarla donattığı üç kadırga ile mühendislik zekasını da kanıtlamış oldu.

13 GÜNDE BİTEN KÖPRÜ

Büyük ustanın hayatındaki en önemli kırılma noktası ise 1538 yılındaki Kara Boğdan (Moldova) seferinde yaşandı. Lütfi Paşa'nın emriyle Prut Nehri üzerine sadece 13 günde inşa ettiği köprü, Kanuni Sultan Süleyman'ın büyük takdirini topladı. Bu eşsiz başarı ona başmimarlık kapılarını açtı. Mimar Sinan, tam 49 yıl boyunca Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde bu prestijli makamda kalarak imparatorluğun siluetini şekillendirdi.

ÜÇ BÜYÜK ŞAHESER

İmparatorluğun dört bir yanını şantiyeye çeviren Sinan, mimari olgunlaşma sürecini üç büyük eserle özetledi. 1548'de ibadete açılan Şehzade Camisi'ni "çıraklık", 1557'de tamamlanan devasa Süleymaniye'yi "kalfalık", 1575'te Edirne'de göğe yükselen Selimiye Camisi'ni ise "ustalık" eseri olarak tarihe not düştü.

SUYUN MÜHENDİSİ

Mimar Sinan sadece cami ve külliyeler inşa etmekle kalmadı, 16. yüzyıl İstanbul'unun en büyük krizlerinden biri olan su sorununu da çözdü. Şehre 55 kilometre mesafeden temiz su getiren Kırk Çeşme Su Tesisi projesi kapsamında inşa ettiği Uzun Kemer, Kırık Kemer ve dünya mühendislik harikalarından sayılan Mağlova Kemeri, onun analitik zekasının günümüze ulaşan en büyük kanıtlarıdır.

AYASOFYA'YI KURTARAN ADAM

Sinan'ın gölgede kalan kahramanlıklarından biri de Ayasofya'ya yaptığı tarihi dokunuştur. 1573 yılında yapının kubbesini onaran ve etrafına devasa payandalar ekleyen Sinan, bu dünya mirasının yıkılmasını önleyerek bugüne kadar sapasağlam ulaşmasını sağladı. Ayrıca tarihi eserlerin görünümünü bozan çarpık yapılaşmayla da mücadele ederek Zeyrek ve Rumeli Hisarı çevresindeki birçok yapıyı yıktırdı.

YARIM ASIRDA 350 ESER

1588 yılında hayata veda eden usta mimar, yarım asırlık başmimarlık serüvenine 82 cami, 52 mescit, 55 medrese, 10 köprü, 20 kervansaray, 36 saray ve 48 hamam başta olmak üzere irili ufaklı 350'den fazla eser sığdırdı. Ömrünün son günlerine kadar şevkle çalışan Mimar Sinan, bugün en büyük eserlerinden Süleymaniye Külliyesi'nin hemen yanında yer alan, yukarıdan bakıldığında pergeli andıran son derece mütevazı türbesinde yatıyor.