MİT'in resmi internet sitesinde, "Özel Koleksiyon" sekmesi başlığı altında yer alan "Belgeler" kısmında yayımlanan istihbarat raporlarına yenisi eklendi.
Belge, İran devriminin lideri Ayetullah Humeyni'nin, 4 Kasım 1964 ile 5 Ekim 1965 tarihleri arasında MİT'in gözetiminde Türkiye'de ikameti kapsamında Milli Emniyet Hizmeti Reisi Ziya Selışık imzasıyla İstanbul Merkez Şefliği'ne "çok gizli" ibaresiyle gönderilen 11 Kasım 1964 tarihli emir yazısını içeriyor.
Raporda, şu ifadelerin yer aldığı görüldü:
"İranlı misafir Türkiye'ye gelmiş ve Bursa'da ikameti kararlaştırılmıştır. Misafirin kalacağı evin ve misafirle ilgili diğer işler Bursa Yuva Amirliğince bizzat tanzim edilecektir. Gerekli talimat yazılı ve şifahi olarak Bursa Yuva Amirliği'ne gönderilmiştir. Misafirle ilgili şifre ve diğer muhaberatta 'belli' takma adı kullanılacaktır. Bilgilerini rica ederim."
HUMEYNİ'NİN BİLİNMEYEN TÜRKİYE DÖNEMİNİN PERDE ARKASI
İran tarihine damga vuran isimlerden biri olan Ruhullah Humeyni'nin, yıllar boyunca kamuoyunda pek bilinmeyen Türkiye dönemi yeniden gündeme geldi.
Sürgün yıllarında Bursa'da geçirdiği süre boyunca gözlerden uzak bir yaşam süren Humeyni'nin, bu dönemdeki günlük hayatı ve yaşadıkları, aradan geçen zamana rağmen dikkat çekici ayrıntılar barındırıyor. İşte sizler için derlediğimiz haberin detayları...
HUMEYNİ'NİN BURSA GÜNLERİ: GİZLİ YAŞAM, SESSİZ SÜRGÜN
İran İslam Devrimi'nin lideri Ruhullah Humeyni'nin, sürgün yıllarında Türkiye'de geçirdiği dönemlerden biri olan Bursa günleri, aradan geçen yıllara rağmen tanıklıklarla gün yüzüne çıkıyor. Humeyni, 1964 yılında İran'dan sürgün edilmesinin ardından yaklaşık bir buçuk yıl boyunca Bursa'da, büyük ölçüde gizlilik içinde yaşadı.
Humeyni, Bursa'daki ilk üç ayını Setbaşı semtinde Çetiner ailesinin evinde geçirdi. Ev sahipleri, Humeyni'nin son derece sakin, az konuşan ve içine kapanık bir yapıya sahip olduğunu anlattı. Günlük hayatında temizlik ve düzenine dikkat eden Humeyni'nin, ilk zamanlar sofrada sabırsız davrandığı ancak zamanla daha dikkatli olduğu belirtildi.
GÜNLERİNİ OKUYARAK, YAZARAK VE İBADET EDEREK GEÇİRİRDİ
Ev sahibi Melahat Çetiner, Humeyni'nin evde kaldığı süre boyunca kimseyle temas kurmadığını, misafir kabul etmediğini ve güvenlik gerekçesiyle dışarı çıkmasının sınırlı tutulduğunu söyledi. Humeyni'nin, Bursa'da bulunduğu sürenin büyük bölümünü okuyarak, yazarak ve ibadet ederek geçirdiği ifade edildi.
EV SAHİBİ: KİMLİĞİ BANA BİLE AÇIKÇA SÖYLENMEDİ
Humeyni'nin Türkiye'deki varlığı büyük bir gizlilikle yürütüldü. Güvenlik nedeniyle kaldığı evler sık sık değiştirildi. Bursa'da Çekirge semtinde de bir süre ikamet eden Humeyni, burada da komşularla temas kurmadı. Ev sahipleri, Humeyni'nin kimliğinin kendilerine dahi açıkça söylenmediğini, sadece "İran'dan gelen bir din adamı" olarak tanıtıldığını aktardı.
"BATI TARZI KIYAFETLER GİYDİ"
Tanıklıklara göre Humeyni, Türkiye'de bulunduğu süre boyunca ilk kez Batı tarzı kıyafetler giydi. Geleneksel cübbesini ve sarığını çıkararak ceket ve pantolonla dışarı çıkmak zorunda kaldı. Bu durumun kendisini rahatsız ettiği, ancak şartlar gereği kabul ettiği anlatıldı.
Humeyni'nin Bursa günleri boyunca en büyük sıkıntılarından birinin Arapça ve Farsça kitap bulmak olduğu belirtildi. Çetiner ailesi, Humeyni'nin kitap arayışı üzerine Bursa'daki Orhan Camii Kütüphanesi'ne götürüldüğünü, burada Farsça bir kitap bulunca büyük sevinç yaşadığını aktardı.
DÜNYA SİYASETİNİ ETKİLEYEN ÖNEMLİ DURAK: TÜRKİYE
Humeyni, Bursa'da geçirdiği yaklaşık bir buçuk yılın ardından Irak'a gönderildi. Türkiye'deki sürgün dönemi, Humeyni'nin hayatında pek bilinmeyen ancak sonraki yıllarda dünya siyasetini etkileyecek sürecin önemli duraklarından biri olarak kayıtlara geçti.
Bursa'da sessiz, gözlerden uzak ve sıkı güvenlik önlemleri altında geçen bu günler, Humeyni'nin kamuoyunda bilinen sert siyasi kimliğinin aksine, tanıkların anlattığı daha sakin ve içine kapanık bir portresini ortaya koyuyor.