Avrupa Birliği (AB) ekonomisinde dış ticaret dengeleri tersine döndü. Geçtiğimiz yılın mayıs ayında milyarlarca euroluk dış ticaret fazlası veren birlik, bu yıl enerji ithalatındaki sert yükseliş ve lokomotif sektör olan imalat sanayisindeki ihracat gücünün zayıflamasıyla adeta kırmızı alarm verdi. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından açıklanan güncel veriler, küresel jeopolitik gerilimlerin ve enerji maliyetlerinin Avrupa ekonomisi üzerindeki baskısını tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.
Avrupa Birliği'nin mal ticareti dengesi, mayıs ayında 12,1 milyar euro dış ticaret açığı kaydetti. Oysa birlik, geçtiğimiz yılın aynı döneminde 12,7 milyar euroluk güçlü bir dış ticaret fazlasına imza atmıştı. Eurostat verilerine göre, AB'nin birlik dışındaki ülkelere yaptığı ihracat mayısta yıllık bazda yüzde 1,1 azalarak 215,7 milyar euroya geriledi.
Buna karşılık, birlik dışından yapılan ithalat ise yüzde 10,8 gibi dikkat çekici bir artışla 227,8 milyar euroya fırladı. Bu iki gelişmenin bir araya gelmesiyle, AB'nin dış ticaret dengesinde sadece bir yıl içinde tam 24,8 milyar euroluk devasa bir bozulma yaşanmış oldu.
REKOR ENERJİ İTHALATI DIŞ TİCARET DENGESİNİ ALTÜST ETTİ
Dış ticaret dengesindeki bu keskin düşüşün arkasındaki en büyük etken, enerji ithalatında yaşanan olağanüstü artış oldu. Mayıs ayında AB'nin enerji ihracatı yüzde 48,7 gibi yüksek bir oranla artarak 13,2 milyar euroya çıksa da, bu artış ithalattaki devasa yükselişin gölgesinde kaldı. Birliğin enerji ithalatı yıllık bazda yüzde 41,6 oranında artarak 47,7 milyar euroya ulaştı. Böylece AB'nin enerji ticaretindeki açığı, geçen yılın aynı ayındaki 24,8 milyar euro seviyesinden 34,5 milyar euroya kadar tırmandı ve genel ticaret dengesini aşağı çeken ana unsur oldu.
Enerji faturasının yanı sıra, AB'nin geleneksel olarak güçlü olduğu imalat sanayisinde de kan kaybı yaşandı. İmalat ürünlerindeki ticaret fazlası, geçen yıl ulaşılan 36,1 milyar euro seviyesinden bu yıl 19,7 milyar euroya geriledi. Sektörel bazda bakıldığında, kimyasal ürünlerdeki ticaret fazlası 22,9 milyar eurodan 16,6 milyar euroya düşerken, birliğin en önemli gücü sayılan makine ve taşıt araçları sektöründeki fazla ise 14,7 milyar eurodan adeta eriyerek 5 milyar euroya kadar indi.
BEŞ AYLIK TABLO DA KELİMEYLE ÖZETLİYOR: REKORDAN AÇIĞA
Yılın ilk beş ayını kapsayan ocak-mayıs dönemine bakıldığında da tablonun vahameti değişmiyor. AB, geçen yılın ilk beş ayında elde ettiği 70,1 milyar euroluk devasa fazlaya karşılık, bu yılın aynı döneminde 15,9 milyar euro dış ticaret açığı verdi.
Bu dönemde birlik dışı ihracat yüzde 4,8 azalarak 1 trilyon 74,4 milyar euroya gerilerken, ithalat ise yüzde 3 artışla 1 trilyon 90,3 milyar euroya yükseldi. Üye ülkelerin kendi aralarında yaptıkları birlik içi ticaret ise yüzde 4,3 oranında sınırlı bir artış göstererek 1 trilyon 807,2 milyar euro olarak kayıtlara geçti.
DEV ORTAKLARLA TİCARETTE KAN KAYBI VE TÜRKİYE DETAYI
AB'nin küresel ticaret ortaklarıyla olan ilişkilerinde de dengeler sarsıldı. Birliğin en büyük pazarlarından biri olan ABD'ye ihracatı mayıs ayında yüzde 12,3 düşüşle 40,8 milyar euroya gerilerken, ABD'den yapılan ithalat yüzde 17,1 artarak 32,9 milyar euroya ulaştı.
Bu durum, AB'nin ABD ile olan geleneksel ticaret fazlasını 18,4 milyar eurodan 7,9 milyar euroya kadar düşürdü. Çin ile olan ilişkilerde ise ihracat yüzde 4,5 azalarak 15,5 milyar euroya gerilerken, bu ülkeden yapılan ithalat yüzde 4,9 artışla 46,3 milyar euroya yükseldi ve Çin ile olan ticaret açığı 30,8 milyar euroya ulaştı.
Türkiye ile olan ticaret trafiğinde ise oldukça dikkat çekici bir gelişme yaşandı. AB'nin Türkiye'ye ihracatı yüzde 11,3 azalarak 8,5 milyar euroya gerilerken, Türkiye'den yapılan ithalat da yüzde 2,3'lük hafif bir düşüşle yine 8,5 milyar euro seviyesinde gerçekleşti. Bu eşitlenmeyle birlikte, geçtiğimiz yılın mayıs ayında Türkiye karşısında 900 milyon euro dış ticaret fazlası veren AB, bu yılın mayıs ayında Türkiye ile olan mal ticaretini tam anlamıyla sıfırlayarak dengeye getirmiş oldu.
EURO BÖLGESİ DE JEOPOLİTİK RÜZGARLARLA SALLANIYOR
Ortak para birimini kullanan 21 üyeli Euro Bölgesi de küresel gelişmelerin yarattığı ekonomik dalgalanmadan kaçamadı. Özellikle Orta Doğu'da yaşanan savaşın yol açtığı arz zinciri kesintileri ve bunun tetiklediği enerji fiyatlarındaki yükseliş, Euro Bölgesi'nin dış ticaretini doğrudan vurdu. Bölgenin mal ticareti dengesi, mayıs ayında 7,8 milyar euro açık verdi.
Oysa Euro Bölgesi, geçen yılın aynı döneminde 15 milyar euroluk güçlü bir dış ticaret fazlası açıklamıştı. Eurostat yetkilileri, bölgedeki bu bozulmada enerji açığının genişlemesinin yanı sıra makine, taşıt ve kimya sektörlerindeki ihracat fazlasının erimesinin kritik rol oynadığını vurguluyor.
Mevsimsel etkilerden arındırılmış verilere bakıldığında ise mayıs ayında ihracat bir önceki aya göre yüzde 0,6 gibi oldukça zayıf bir artış gösterirken, ithalatın yüzde 2,8 oranında yükselmesi dikkat çekti. Bu hızlı ithalat artışı nedeniyle, nisan ayında 800 milyon euro fazla veren mevsimsellikten arındırılmış dış ticaret dengesi, mayıs ayında hızlı bir dönüşle 5 milyar euro açığa gerileyerek ekonomideki alarm zillerini daha da yüksek sesle çalmaya başladı.
