Çin’in dış diplomasisinde protokol, sadece bir nezaket kuralı değil, aynı zamanda verilen değerin ve siyasi mesajların en net dışavurumu olarak kabul ediliyor. Bu bağlamda, eski ABD Başkanları Barack Obama ve Donald Trump’ın Pekin ziyaretlerinde sergilenen protokol farkları, uluslararası ilişkiler uzmanları tarafından "diplomatik bir mesaj" olarak nitelendiriliyor.
2016 yılında Obama’ya uçaktan inmesi için merdiven dahi verilmezken, Trump’ın askeri bando ve 21 pare top atışı eşliğinde bir imparator gibi karşılanması, Pekin’in Washington’a yönelik değişen stratejisinin somut bir göstergesi oldu.
OBAMA’YA "PİSTTE" MERDİVEN KRİZİ
2016 yılında G20 zirvesi için Hangcou’ya giden Barack Obama, dünya diplomasi tarihinde nadir görülen bir protokolsüzlükle karşı karşıya kalmıştı. Air Force One uçağının kapısına kırmızı halılı bir merdiven yanaştırılmaması üzerine Obama, uçağın gövdesindeki kendi metal merdivenlerini kullanarak piste inmek zorunda kalmıştı. O dönemde bu durum, Çin’in Obama yönetimine yönelik bir "küçümseme" veya "soğuk duş" etkisi yaratma çabası olarak yorumlanmış, iki ülke arasındaki gerilimli havanın bir yansıması olarak kayıtlara geçmişti.
TRUMP İÇİN DEVLET ÜSTÜ PROTOKOL: "STATE VISIT-PLUS"
Obama’nın aksine Donald Trump, Pekin’e ayak bastığı andan itibaren alışılmışın dışında bir ihtimamla ağırlandı. Trump, pistte bizzat Başkan Yardımcısı seviyesinde karşılanırken; kendisine eşlik eden askeri bando, görkemli bir tören kıtası ve 21 pare top atışıyla Çin’in "Devlet Ziyareti Artı" (State Visit-Plus) olarak adlandırdığı en üst düzey protokol uygulandı. Yasak Şehir’de baş başa yenilen akşam yemekleri ve Trump’ın damak tadına göre esnetilen menüler, Pekin’in Trump ile kişisel bir bağ kurma ve ilişkileri yeniden başlatma isteğinin bir parçasıydı.
NEDEN BU KADAR FARKLI? STRATEJİK MESAJLAR
İki başkan arasındaki bu keskin protokol farkının arkasında birkaç temel neden yatıyor:
-
İlişkileri Resetleme İsteği: Çin yönetimi, Trump döneminde ticari savaşları ve gerilimi düşürmek, yeni bir başlangıç yapmak adına mutfaktan protokole kadar her alanda "esneklik" ve "saygı" mesajı vermeyi tercih etti.
-
Kişisel Diplomasiye Verilen Önem: Trump’ın görkemli törenlerden ve kişisel övgüden hoşlandığını analiz eden Pekin, bu zaafı kullanarak diplomatik kazanımlar elde etmeyi hedefledi.
-
Güç Gösterisi ve Sembolizm: Obama dönemindeki "Asya Ekseni" politikasına bir tepki olarak sergilenen sert tavır, Trump döneminde "eşitler arası bir diyalog" görüntüsü verilerek daha kapsayıcı bir havaya büründürüldü.
Sonuç olarak, Çin’in protokoldeki bu zıt tavırları, Pekin’in muhatabına göre şekil alan pragmatik diplomasi anlayışının en çarpıcı örneği olarak tarih sayfalarındaki yerini aldı.
