Orta Doğu’da tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarını ve emtia fiyatlarını daha önce görülmemiş bir kaosa sürükledi. ABD ve İsrail ile İran arasında genişleyen savaş, bazı büyük üreticilerin arzı kısıtlaması ve dünyanın en kritik su yolu olan Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların uzun süreli kesintiye uğrayacağı endişesiyle birleşince, petrol fiyatları adeta uçuşa geçti. Erken işlemlerde yüzde 25’i aşan yükselişle petrol, Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
ENERJİ KORİDORLARINDA KRİZ: BRENT VE BATI TEKSAS PETROLÜ ZİRVEDE
Güne sert yükselişlerle başlayan petrol piyasasında Brent petrolün varil fiyatı sabah saatlerinde 119,5 dolar seviyesini test ederek piyasaları sarstı. Mevcut işlemlerde yüzde 25,9’luk bir artışla 116,70 dolar seviyesinde dengelenmeye çalışan Brent petrole, Batı Teksas türü ham petrol de yüzde 28’lik devasa bir yükselişle 116,32 dolara çıkarak eşlik etti. Analistler, üreticilerin depolama kapasitelerinin hızla dolması nedeniyle üretimi kısma yoluna gittiğini ve bu durumun fiyatları suni bir darlıktan ziyade kalıcı bir yüksek seyre mahkum edebileceğini belirtiyor.
ASYA EKONOMİLERİ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN STAGFLASYON RİSKİ
Petrol şokunun küresel ekonomideki yansımaları özellikle Asya pazarında derin hissediliyor. Brent petrolün 107 doların üzerinde kalmasının Japonya ve Kore gibi enerji ithalatçısı ülkeler üzerinde ciddi baskı yaratacağı ifade edilirken, Pakistan ve Hindistan’ın dışa bağımlılıkları nedeniyle en kırılgan halkayı oluşturduğu vurgulanıyor. Savaşın kapsamının piyasa tarafından henüz tam olarak fiyatlanmadığını savunan uzmanlar, İran’daki çatışmaların son 50 yılın en büyük enerji krizi senaryosunu gerçeğe dönüştürdüğüne dikkat çekiyor. Küresel arzın yüzde 15-20 oranında kesilmesi durumunda stagflasyon riskinin kaçınılmaz olduğu ve fiyatların 130-150 dolar bandına kadar tırmanabileceği öngörülüyor.
ENFLASYON ENDİŞESİ DOLARI GÜÇLENDİRDİ, ALTINDA SEYİR DEĞİŞTİ
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ve petrol fiyatlarındaki bu sert sıçrama, küresel çapta enflasyon endişelerini yeniden körükledi. IMF Başkanı Georgieva, petrol fiyatlarındaki her yüzde 10’luk kalıcı artışın küresel enflasyonu 40 baz puan yukarı taşıyacağı uyarısında bulundu. Bu tablo, merkez bankalarının faiz indirim sürecine girmeyeceği beklentisini güçlendirerek ABD dolarına değer kazandırırken, ons altını baskı altına aldı. Sabah saatlerinde 5 bin 15 dolar seviyelerine kadar çekilen ons altın, faiz beklentileri ve güçlenen dolar karşısında zorlanırken, güvenli liman arayışı sayesinde 5 bin 97 seviyelerinde bir miktar destek bulmaya çalışıyor.
PİYASALARIN YENİ DENGESİ: RUSYA KAZANÇLI ÇIKABİLİR
Yaşanan bu büyük kargaşa ortamında, Rusya’nın ek LNG ve petrol kapasitesiyle krizden en kazançlı çıkan aktör olabileceği değerlendiriliyor. Hürmüz Boğazı’ndan akışın yeniden başlamaması ve İran’daki liderlik değişiminin yarattığı belirsizlik, belirsizliğin süresini uzatıyor. Piyasa analistleri, üç haneli petrol fiyatlarının yarattığı enflasyon korkusuyla doların güçlenmeye devam ettiğini, bu durumun altının geleneksel "güvenli liman" rolünü faiz baskısıyla dengelediğini ifade ediyor.
