Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından yayımlanan 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi, küresel ölçekte gazetecilik için son çeyrek asrın en karanlık tablosunu ortaya koydu. Endeksin 25. yılında, basın özgürlüğü dünya genelinde tarihi bir gerileme yaşarken; Türkiye, "çok vahim" kategorisindeki yerini koruyarak 163. sıraya düştü.
KÜRESEL ÖLÇEKTE "İYİ" DURUMDAKİ ÜLKE KALMADI
Rapordaki en sarsıcı verilerden biri, dünya nüfusunun basın özgürlüğü açısından "iyi" durumda olan ülkelerde yaşama oranındaki dramatik düşüş oldu.
2002 yılında dünya nüfusunun yüzde 20'si basın özgürlüğünün iyi olduğu ülkelerde yaşarken, 2026 itibarıyla bu oran yüzde 1'in altına geriledi. İncelenen 180 ülkenin yüzde 52,2’si (yarısından fazlası) artık "zor" veya "ciddi/çok ciddi" kategorilerinde yer alıyor.
TÜRKİYE: HUKUK KISKACINDA 163. SIRA
Geçtiğimiz yıl 159. sırada bulunan Türkiye, 2026 endeksinde dört sıra daha gerileyerek 163. sıraya yerleşti. Raporda Türkiye’ye dair şu kritik tespitler öne çıktı:
- Araçsallaştırılan Yasalar: Gazetecileri susturmak ve hapsetmek için "dezenformasyon", "Cumhurbaşkanına hakaret" ve "devlet kurumlarını aşağılama" suçlamalarının sistematik bir araç olarak kullanıldığı vurgulandı.
- Terör Yasaları: Kamu yararına çalışan gazetecilerin, anti-terör yasaları suiistimal edilerek kriminalize edildiği belirtildi.
ABD VE LATİN AMERİKA’DA SERT DÜŞÜŞ
Basın özgürlüğündeki kan kaybı sadece otoriter rejimlerle sınırlı kalmadı, yerleşik demokrasiler de büyük darbe aldı:
- ABD: Donald Trump’ın basına yönelik sistematik saldırgan söylemleri ve baskıları sonucu ABD, 7 basamak birden düşerek 64. sıraya geriledi. Ayrıca USAGM bünyesindeki (VOA, RFE/RL gibi) ekiplerin küçülmesinin, güvenilir bilgi kaynağına erişimi küresel düzeyde zayıflattığı kaydedildi.
- Latin Amerika: Arjantin (Milei) ve El Salvador (Bukele) gibi ülkelerde popülist liderlerin medya karşıtı politikaları sert düşüşleri beraberinde getirdi.
SAVAŞLARIN GÖLGESİNDE BASIN
- Gazze Trajedisi: İsrail'in Gazze operasyonlarında Ekim 2023'ten bu yana 220’den fazla gazeteciyi öldürmesi, bölgeyi dünyanın en tehlikeli yeri haline getirdi. Filistin 156. sırada yer alırken, İsrail 4 basamak gerileyerek 116. sıraya düştü.
- Rusya ve Ukrayna: Vladimir Putin yönetimindeki Rusya, terör ve aşırıcılık yasalarını gazetecilere karşı kullanarak 172. sıraya geriledi. Ukrayna'ya karşı yürütülen savaş, bölgedeki habere erişim hakkını aşındırmaya devam ediyor.
SURİYE’DE UMUT IŞIĞI, NİJER’DE ÇÖKÜŞ
Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından siyasi geçiş sürecine giren Suriye, 36 basamak yükselerek 141. sıraya çıktı ve yılın en çok iyileşme gösteren ülkesi oldu.
Nijer, 37 basamak birden gerileyerek yılın en büyük düşüşünü yaşadı.
RSF DİREKTÖRÜ BOCANDÉ’DEN SERT ÇAĞRI: "HAREKETSİZ KALMAK BİR TÜR ONAYLAMADIR"
RSF Yayın Direktörü Anne Bocandé, raporun 25. yılı vesilesiyle yaptığı açıklamada dünyayı aktif koruma politikalarına çağırdı:
"Gazeteciliğin boğulmasına, muhabirlerin sistematik olarak engellenmesine ve basın özgürlüğünün erozyona uğramasına daha ne kadar müsaade edeceğiz? Otoriter devletler, iş birlikçi veya beceriksiz siyasi güçler, yağmacı ekonomik aktörler ve denetlenmeyen platformlar bu gerilemeden doğrudan sorumludur. Hareketsiz kalmak bir tür onaylamadır. Artık sadece prensipleri dile getirmek yetmiyor; gazeteciliğin suç sayılmasına son verilmeli ve somut yaptırımlar uygulanmalıdır. Top artık demokrasilerin ve vatandaşların sahasında."
