Rusya'nın Ukrayna savaşı ve ardından gelen yaptırımlarla yaşadığı ekonomik dönüşüm, internet dünyasında radikal bir ayrışmayı beraberinde getirdi. Kremlin, Batı merkezli küresel internet ağından kopuk, kendi kurallarının geçerli olduğu bir dijital ekosistem inşa ediyor. Rusya Federal Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Denetleme Kurumu (Roskomnadzor), yasal düzenlemelerle internet trafiğini büyük ölçüde merkezileştirerek kontrolü eline aldı.
BATI YASAKLANDI, YERLİ UYGULAMALAR ZİRVEDE
Meta'nın (Facebook ve Instagram) "aşırılıkçı örgüt" sayılarak yasaklanması, X (Twitter) ve YouTube'a erişimin kapatılması Rus kullanıcıların alışkanlıklarını kökten değiştirdi. Bu boşluğu hızla yerli alternatifler doldurdu. "Rus Facebook'u" VKontakte (VK) ve Telegram rekor büyüme kaydederken, WhatsApp ülkede tamamen engellendi.
Öte yandan, kısa süre önce piyasaya sürülen yerli uygulama MAX, kamu kuruluşları başta olmak üzere hızla yayıldı ve 70 milyon kullanıcıyı aştı. Uzmanlar, bu dönüşümün sadece platform değişikliği olmadığını, kullanıcı verilerinin Rus sunucularında toplanmasıyla devletin gözetim kapasitesinin arttığını vurguluyor.
VPN'LERE "BEYAZ LİSTE" AYARI VE DİJİTAL GÖZETİM
Rusya, "Egemen İnternet Yasası" kapsamında devreye soktuğu "Tehditlere karşı koymaya yönelik teknik araçlar (TSPU)" ile internet trafiğini filtreliyor. Derin Paket İnceleme (DPI) teknolojisi sayesinde YouTube gibi platformlar resmen yasaklanmasa bile bant genişliği daraltılarak kullanılamaz hale getirildi.
Yasakları aşmak isteyen kullanıcıların VPN talebi artsa da devlet buna karşı sert önlemler aldı. VPN reklamları suç kapsamına alınırken, popüler protokoller engellendi. Yetkililer şimdi, sadece devletin onayladığı ve veri paylaşımını kabul eden "beyaz listedeki" VPN'lere izin veren bir sistem üzerinde çalışıyor.
ÇİN MODELİ "BÜYÜK GÜVENLİK SEDDİ"NE DÖNÜŞÜYOR
Rus basınına yansıyan analizlere göre, atılan adımlar Rusya'yı Çin'deki "Büyük Güvenlik Seddi" modeline yaklaştırıyor. "RuNet" adı verilen proje ile Rusya, küresel internetten tamamen kopsa bile çalışabilecek otonom bir ağ hedefliyor.
Bu kapsamda ulusal DNS sunucuları kurulurken, "GosUslugi" portalı bir dijital kimlik haline getiriliyor. Pasaport onaysız sim kart satışının yasaklanması ve sosyal medya kayıt zorunluluğu ile internetteki anonimlik fiilen ortadan kaldırılıyor.
YAPTIRIMLAR DONANIM KRİZİNİ TETİKLEDİ
Ancak Rusya'nın dijital izolasyon planı, donanım engeline takılıyor. Intel, AMD ve Cisco gibi devlerin pazardan çekilmesi, veri merkezlerinin kapasite artırımını zorlaştırıyor. Rusya bu açığı Çinli tedarikçiler ve paralel ithalatla kapatmaya çalışsa da, 5G altyapısı ve yapay zeka gibi yüksek işlem gücü gerektiren alanlarda hedeflerin gerisinde kalındığı belirtiliyor.