Romanya ile Rusya arasında bir asırdır çözülemeyen "kayıp hazine" krizi yeniden dünya gündemine taşındı. Romanya Dışişleri Bakanlığı, Birinci Dünya Savaşı sırasında güvenli liman olarak gördüğü Rusya'ya emanet ettiği 91,5 ton altının iadesi için çağrılarını yineledi.
TARİHİ EMANET NASIL TESLİM EDİLDİ?
Birinci Dünya Savaşı'nın zorlu şartlarında, 1916 yılında başkent Bükreş'in işgal tehlikesiyle karşı karşıya kalması üzerine Romanya, ulusal servetini koruma altına almak istedi. Bu kapsamda Romanya Ulusal Bankası'na ait 91,5 ton altın rezervi, mücevherler ve paha biçilemez kültürel eserler, iki aşamalı bir sevkiyatla Moskova'ya gönderildi. Dönemin Rus yönetimiyle imzalanan resmi protokollerde, bu hazinenin savaş sonrası Romanya’ya iade edileceği açıkça taahhüt edildi.
AVRUPA PARLAMENTOSU'NDAN İADE KARARI
Yıllardır süregelen bu uyuşmazlıkta, Avrupa Parlamentosu (AP) 4 Mart 2024 tarihinde aldığı kararla Romanya'nın yanında yer aldı. Kararda, Rusya'nın Romanya'ya ait ulusal hazineye yasa dışı yollarla el koyduğu belirtilerek iade işlemlerinin başlatılması gerektiği vurgulandı. Açıklamada, durumun Rusya ile çözüme kavuşması gereken bir mesele olduğuna işaret edilerek, şu ifadelere yer verildi:
"O dönem Rusya’ya teslim edilenler, Romanya Ulusal Bankası’nın elinde bulundurduğu altın rezervlerinin yanı sıra maddi ve kültürel değere sahip eşyaları da içeriyor. Bunların sadece bir kısmı iade edildi. Dolayısıyla bu meselenin çözümü Romanya için son derece önemli. Mesele, Romanya ile Rusya arasındaki siyasi gündemin en önemli konulardan birisi olmaya devam etmektedir."
ORTAK KOMİSYON ÇALIŞMALARI ASKIYA ALINDI
Meselenin çözümü için 2003 yılında kurulan Romanya-Rusya Ortak Komisyonu, tarihçiler ve bankacılık uzmanlarının katılımıyla birkaç kez toplandı. Ancak Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarıyla başlayan savaş süreci, diplomatik kanalları tıkayarak komisyon çalışmalarının durmasına neden oldu. Romanya, siyasi iklimin düzelmesiyle birlikte uzmanlar düzeyindeki bu görüşmelerin ivedilikle yeniden başlatılmasını talep ediyor.