Sosyal Güvenlik Kurumu, kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalılıkla mücadele kapsamında hem dijital denetimlerini hem de saha kontrollerini en üst seviyeye çıkardı.
"Çalışmadan sigortalı gösterilip emekli olurum" düşüncesiyle hareket eden binlerce kişi ise ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalıyor. Bu kişiler, tespit edilmeleri halinde hem bağlanan maaşlarını kaybediyor hem de çeşitli yaptırımlara maruz kalıyor.
Kurum, veri tabanında yer alan milyonlarca kaydı yapay zekâ destekli sistemler ve gelişmiş algoritmalarla analiz ederek, gerçekte çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişileri tek tek belirliyor. Böylece sahte sigortalılık yoluyla elde edilmeye çalışılan hakların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bugünkü köşesinde konuya dair son detaylara yer verdi ve 245 bin kişiyi doğrudan ilgilendiren açıklamalarda bulundu.
"SAHTE SİGORTALILIK DÖNEMİ BİTİYOR"
Karakaş'ın yazısında yer alan ifadeler şöyle:
"Sahte sigortalılık" ve "sahte/naylon iş yerleri" ile yürütülen mücadelede kesinleşen son veriler, durumun vahametini ve denetimin gücünü gözler önüne seriyor.
Vatandaşlar sigortalılık sürelerinin veya bağlanmış emekli aylıklarının bir anda iptal edilmesinden dert yanıyor. Ancak bu itirazların perde arkasını araladığımızda karşımıza çıkan tablo hep aynı: Vatandaşlar, sigortalı gösterildikleri iş yerinin ne adını ne adresini ne de ne iş yaptığını biliyor.
Unutulmamalıdır ki; SGK, özel sigorta değildir. Yasal şartlar geçekleşmeden prim ve belgeler verilmiş olsa bile 4/1-a (SSK) sigortalılığı mümkün değildir. Keza SGK mevzuatı uyarınca sigortalılık bir "hak" olduğu kadar, bir işverene bağımlı, ücret karşılığı ve fiilen gerçek çalışma şartlarına bağlıdır. Bu şartların biri bile eksikse, o sigortalılık SGK nezdinde yok hükmündedir.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ TAKİP: 100 FARKLI PARAMETRE
SGK, 2016 yılından bu yana yürüttüğü "Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi" ile hata payını neredeyse sıfıra kadar indirdi.
Sistem nasıl işliyor?
*Devasa Veri Taraması: 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri büyüteç altına alındı.
*Akıllı Algoritmalar: 100’e yakın parametre (prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı, iş kolu uyumu vb.) kullanılarak "sahte olma ihtimali yüksek" iş yerleri anlık olarak listeleniyor.
*Hızlı Müdahale: Eskiden bin günden fazla süren tespit süreleri, dijital takip sayesinde 360 günün altına çekildi. Bu sayede hem vatandaşın daha fazla mağdur olması engelleniyor hem de kamu zararı büyümeden önleniyor.
16 FAZDA BÜYÜK TEMİZLİK: MİLYARLARCA LİRALIK İPTAL
Projenin 2025 yılına kadar uzanan 16 farklı uygulama evresinde çarpıcı sonuçlara ulaşıldı. Özellikle 15. ve 16. faz çalışmalarında, denetlenen iş yerlerinin büyük bir kısmının tamamen sahte olduğu tescillendi.
*15. Faz Sonuçları: 128 sahte iş yerinde 18.191 sahte sigortalı bulundu; 487,5 milyon TL'lik borç tespit edildi.
*16. Faz Sonuçları: 195 sahte iş yerinde 20.578 sahte sigortalı ortaya çıkarıldı; 1,27 milyar TL'lik kamu zararı hesaplandı.
*Genel Toplam: Bugün itibarıyla tam 3.273 sahte iş yeri üzerinden bildirim yapılan 245.740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edilmiş durumda.
EMEKLİ MAAŞLARI FAİZ VE CEZASIYLA GERİ ALINIYOR
Sahte sigorta yaptırmanın faturası sadece sigortanın silinmesiyle bitmiyor. Süreç şu şekilde işliyor:
*Kodlama: Şüpheli iş yerlerine "1" veya "T" kodları konularak hizmet bildirimleri durduruluyor.
*Maaş İadesi: Eğer kişi sahte hizmetlerle emekli olmuşsa, bağlanan maaşlar kesiliyor ve bugüne kadar ödenen tüm tutarlar gecikme zammı ve faiziyle geri isteniyor.
*Sağlık Giderleri: Kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının o dönemde yaptığı tüm hastane ve ilaç masrafları kişiden tahsil ediliyor.
*Adli Süreç: Hem sahte sigortalılar hem de bu tezgâhı kuranlar hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunuluyor.
