Sporculardan yoğun çalışan işçilere, hareketsiz yaşamdan aniden ağır egzersize geçenlerden ileri yaştaki bireylere kadar geniş bir kesimi tehdit eden stres kırığı, kemik dokusunun aşırı yüklenmeye verdiği bir tepkidir. Klasik kırıklardan farklı olarak bir darbe sonucu değil, "mikro travmaların" birikmesiyle oluşur.
STRES KIRIĞI NEDİR?
Stres kırığı, kemiğin üzerine binen tekrarlayıcı yüklerin, kemiğin kendini onarma hızını aşması sonucu oluşan mikro düzeydeki çatlaklardır. Kemik önce "ödem" (stres reaksiyonu) yapar; eğer dinlenme sağlanmazsa bu durum gerçek bir çatlağa veya ayrılmamış kırığa dönüşür.
-
En Sık Görüldüğü Yerler: Vücut ağırlığını taşıyan ayak tarak kemikleri (metatars), kaval kemiği (tibia), topuk kemiği (kalkaneus) ve uyluk kemiği (femur).
BELİRTİLERİ: NORMAL KIRIKTAN NASIL AYRILIR?
Stres kırığını normal bir incinmeden ayıran en belirgin özellik, ağrının zaman içindeki seyridir:
-
Sinsi Başlangıç: Ağrı başlangıçta sadece aktivite sırasında hissedilir, dinlenince geçer.
-
Süreklilik: Tedavi edilmezse ağrı dinlenme anında, hatta gece uykusunda bile devam etmeye başlar.
-
Noktasal Hassasiyet: Kırığın olduğu kemik üzerine parmakla baskı yapıldığında şiddetli bir acı hissedilir.
-
Şişlik ve Morluk: Etkilenen bölgede hafif şişlik, ısı artışı ve nadiren morarma görülebilir.
TANI VE TEŞHİS: RÖNTGEN HER ZAMAN YETMEZ!
Stres kırıklarında en büyük yanılgı, ilk hafta çekilen röntgenin temiz çıkmasıdır.
-
Röntgen: Kırık oluştuktan ancak 2-3 hafta sonra, kemik iyileşme dokusu (kallus) oluşturmaya başladığında görünür hale gelir.
-
Altın Standart (MR): Erken teşhis için en güvenilir yöntemdir. Kemik içindeki ödemi ve mikro çatlakları başlangıç aşamasında yakalayabilir.
-
BT ve DEXA: Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA), özellikle tekrarlayan kırıklarda altta yatan bir kemik erimesi olup olmadığını anlamak için istenir.
TEDAVİ YÖNTEMLERİ NEDİR?
2026 yılındaki modern ortopedi yaklaşımları, hastayı uzun süre hareketsiz bırakmak yerine "kontrollü yük verme" stratejisini benimsemektedir.
-
İstirahat ve Yükten Kesme: Tedavinin temeli 3-6 hafta boyunca o bölgeye yük vermemektir. Koltuk değneği veya özel botlar kullanılabilir.
-
Buz ve İlaç Desteği: Ödemi dağıtmak için soğuk uygulama ve doktor kontrolünde ödem giderici ilaçlar kullanılır.
-
Beslenme ve Vitamin: Özellikle D vitamini, Kalsiyum ve Magnezyum takviyeleri iyileşme hızını %30-40 oranında artırabilir.
-
Kemik Stimülasyon Cihazları: Profesyonel sporcularda iyileşmeyi hızlandırmak için düşük yoğunluklu ultrasonik dalgalar gönderen cihazlar kullanılmaktadır.
-
Cerrahi Müdahale: Eğer kırık femur boynu gibi riskli bir yerdeyse veya ameliyatsız tedaviye yanıt vermiyorsa; vida veya tellerle sabitleme (osteosentez) yapılır.
ÖNEMLİ NOT: HABERİMİZ BİLGİLENDİRME AMACIYLA YAPILMIŞTIR. HİÇBİR SAĞLIK YÖNLENDİRİLMESİ YAPILMAMIŞTIR. DOĞRU BİLGİ İÇİN BİR UZMANLA GÖRÜŞÜN!