ABD’de Donald Trump’ın yeniden başa gelmesiyle birlikte, seçim sürecinde sıkça dile getirilen “dünyadaki savaşları bitirme” ve “Ortadoğu’dan çekilme” söylemleri yerini sert ve tehditkâr açıklamalara bırakmış durumda. Trump yönetimi son aylarda Venezuela, Grönland, Küba ve Kolombiya’ya yönelik çıkışlarıyla dikkat çekerken, en ciddi tehdit söylemi ise İran’a yönelmiş görünüyor.
Washington’dan gelen açıklamalar, İran’da artan protestolarla birlikte olası bir askeri operasyon ihtimalini yeniden gündeme taşıdı.
İRAN GENELİNDE PROTESTOLAR TIRMANIYOR
Hükümetin kötüleşen ekonomik tabloyu kontrol altına alma çabalarının sonuçsuz kalması ve güvenlik güçlerinin sahadaki varlığının artmasına rağmen, İran genelinde daha cesur ve kitlesel protestolar kaydediliyor.
Sosyal medyada yayılan görüntülerde, İlam eyaletine bağlı Abdanan kentinde Salı gecesi binlerce kişinin sokaklara çıktığı görülüyor. Helikopterlerin havada devriye gezdiği protestolarda, çocuklu ailelerden yaşlılara kadar geniş bir kalabalık sloganlar attı. Güvenlik güçlerinin sayıca protestocuların gerisinde kaldığı dikkat çekti.
HASTANE BASKINI TEPKİ ÇEKTİ
Eyaletin başkenti İlam’da ise güvenlik güçlerinin, protestocuları dağıtmak ve gözaltı yapmak amacıyla İmam Humeyni Hastanesi’ne baskın düzenlediğini gösteren videolar paylaşıldı. Uluslararası Af Örgütü, bu müdahalenin uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirterek, “İranlı yetkililerin muhalefeti bastırmak için ne kadar ileri gidebileceğini bir kez daha gösterdiğini” açıkladı.
HAMANEY VE YARGIDAN SERT MESAJLAR
Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney, protestolara ilişkin ilk açıklamasında göstericilerin “yerlerine oturtulması” gerektiğini söyledi. Yüksek Mahkeme Başkanı Gholamhossein Mohseni-Ejei ise, “Bu sefer isyancılara merhamet göstermeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
TİCARİ MERKEZLERDE GREV VE SLOGANLAR
Protestoların 28 Aralık’ta esnaf tarafından başlatıldığı Tahran Kapalı Çarşısı ve çevresinde de gerginlik sürdü. Yaftabad başta olmak üzere birçok alışveriş bölgesinde grevler yaşandı. Göstericiler “Ne Gazze ne Lübnan, hayatım İran için” sloganları attı.
İran hükümeti, Gazze ve Lübnan’daki silahlı gruplara destek vermekle suçlanıyor.
EKONOMİK ÇÖKÜŞ SOKAĞI KIZDIRDI
Ülkede temel gıda fiyatlarındaki kontrolsüz artış öfkeyi artırıyor. Yemeklik yağ fiyatları bu hafta üç kattan fazla yükseldi. İran, dünyadaki en yüksek enflasyon oranlarından biriyle mücadele ederken, orta sınıfın alım gücü hızla eriyor.
Riyal, Tahran’daki açık piyasada dolar karşısında 1,47 milyon seviyesini aşarak tüm zamanların en düşük değerini gördü. Bu durum, halkın ve yatırımcıların rejime olan güven kaybını gözler önüne serdi.
SANATÇILAR VE SPORCULAR DA TEPKİLİ
Ünlü şarkıcılar Homayoun Shajarian ve Alireza Ghorbani, protestolara saygı amacıyla konserlerini iptal ettiklerini duyurdu. İran futbolunun efsane ismi Ali Daei ise yayımlanan bir video röportajda, “Yetkililerimiz nasıl başlarını yastığa koyup uyuyabiliyor?” diyerek sert eleştiriler yöneltti.
ABD’DEN TEHDİT DİLİ: “TRUMP SİZİ ÖLDÜRECEK”
İran’daki gelişmeler Washington’da da yankı buldu. ABD’li Senatör Lindsey Graham, Fox News’e verdiği röportajda son derece sert ifadeler kullandı:
“Ayetullahlara sesleniyorum, şunu anlamanız gerekiyor: Eğer daha iyi bir yaşam talep eden halkınızı öldürmeye devam ederseniz, Donald J. Trump sizi öldürecektir.”
Graham, bu tehdidi Ortadoğu’da “Nazi rejimi” olarak tanımladığı yapıyı ortadan kaldırmaya yönelik tarihi bir dönüşümün parçası olarak niteledi ve protestoculara “yardım yolda” mesajı verdi.
İRAN’A OPERASYON MU GELİYOR?
Trump yönetimi, uzun süredir İran’da rejim değişikliğinin kaçınılmaz olduğunu vurguluyor. Artan protestolara verilen açık destek ve üst düzey tehditler, ABD’nin İran’a yönelik bir askeri operasyon için yeşil ışık yaktığı yorumlarına neden oldu.
Bu operasyonun İsrail aracılığıyla mı yoksa doğrudan ABD ordusu tarafından mı gerçekleştirileceği ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak. Ancak Trump ve çevresinden gelen açıklamalar, “İran’a müdahale” sorularını her geçen gün daha da güçlendiriyor.
