ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’da gerilimin odağı haline gelen Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ticari gemilerin tahliyesi için "Özgürlük Projesi" (Project Freedom) adını verdiği yeni bir girişim başlattığını duyurdu. Truth Social hesabı üzerinden açıklama yapan Trump, operasyonun bölge saatiyle Pazartesi sabahı başlayacağını belirtti.
ABD'NİN TAHLİYE PLANI VE "ÖZGÜRLÜK PROJESİ"
Başkan Trump, çatışmalara taraf olmayan pek çok ülkenin, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan gemilerini kurtarmak için ABD’den yardım talep ettiğini vurguladı. Trump, yaptığı paylaşımda, "Dünyanın dört bir yanından ülkeler, hiçbir ilgilerinin olmadığı bir çatışma nedeniyle rehin kalan gemileri için bizden yardım istedi. İran’ın, Orta Doğu’nun ve ABD’nin iyiliği için bu gemilerin güvenli bir şekilde su yollarından çıkarılacağını bildirdik," ifadelerini kullandı. Gemilerin güvenli geçişinin ardından ticari faaliyetlerine engel olmaksızın devam edebileceklerini belirten Trump, operasyonun askeri veya teknik detaylarına ilişkin ise somut bir bilgi paylaşmadı.
İRAN İLE DİPLOMATİK TEMAS SİNYALİ
Trump, açıklamalarında bölgedeki gerilimi düşürebilecek diplomatik bir kapı da araladı. Temsilcilerinin İranlı yetkililerle "çok olumlu" görüşmeler yürüttüğünü iddia eden ABD Başkanı, bu temasların herkes için yapıcı sonuçlar doğurabileceğini savundu. Ancak bu görüşmelerin içeriği ve hangi kanallar üzerinden yürütüldüğü gizemini koruyor.
TAHRAN’DAN SERT YANIT: ATEŞKES İHLALİ SAYILIR
İran tarafı, Trump’ın bu hamlesine gecikmeksizin karşılık verdi. İran Parlamento Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki denizcilik düzenlemelerine yönelik herhangi bir müdahalesinin "ateşkesin ihlali" olarak kabul edileceğini sert bir dille ifade etti. Azizi, "Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi, Trump’ın yanıltıcı paylaşımlarının kontrolünde değildir," diyerek Washington’ın bölgedeki yetkisini tanımadıklarını vurguladı.
PİYASALARDA "TRUMP YORGUNLUĞU" ETKİSİ
Trump’ın küresel enerji arzı için kritik öneme sahip olan bu açıklamaları, petrol piyasalarında beklenen dalgalanmayı yaratmadı. Petrol fiyatları kısa süreli bir düşüşün ardından hızla dengelenirken, yatırımcıların Trump’ın planının uygulanabilirliğine şüpheyle yaklaştığı gözlemlendi. Karobaar Capital Baş Yatırım Sorumlusu Haris Khurshid, piyasadaki durumu "Trump yorgunluğu" olarak nitelendirerek, "Piyasa bu duyuruyu şu an için ciddi bir oyun değiştirici olarak görmüyor," değerlendirmesinde bulundu.
Savaş öncesi dönemde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin rotası olan Hürmüz Boğazı, çatışmaların başlamasından bu yana İran’ın fiili kontrolü altında bulunuyor. Bölgedeki gemi trafiği, artan saldırılar ve güvenlik tehditleri nedeniyle durma noktasına gelmiş vaziyette.