Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), kuruluşunun 106’ncı yıl dönümünü kutluyor. 23 Nisan 1920’de açılan Meclis, Milli Mücadele’nin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilirken, Türkiye’nin bağımsızlık sürecinde belirleyici bir rol üstlendi.
İlk Meclis, Kuvayı Milliye ruhuyla şekillenirken, “meclis hükümeti sistemi” olarak adlandırılan modelle yönetildi. Bu sistemde yürütme yetkisi doğrudan Meclis tarafından kullanılırken, bakanlar Meclis üyeleri arasından seçiliyor ve Meclis Başkanı aynı zamanda hükümetin de başı oluyordu.
TBMM, açılışının ardından kısa sürede kendi askeri gücünü oluşturarak İnönü, Sakarya ve Dumlupınar savaşlarıyla bağımsızlık mücadelesini zafere taşıdı. Cumhuriyet’in ilanı sonrasında ise yapılan devrimler yine Meclis çatısı altında hayata geçirildi.
CUMHURİYET VE DEMOKRASİ ADIMLARI
1924 Anayasası ile parlamenter demokrasiye geçiş sağlanırken, ilerleyen yıllarda demokratikleşme adımları da Meclis öncülüğünde atıldı. 1950 seçimleri öncesinde kabul edilen seçim yasası, adil ve yargı denetiminde bir seçim sürecinin önünü açtı.
1961 Anayasası ile kuvvetler ayrılığı ilkesine dayalı demokratik yapı güçlendirilirken, bu sistem 1980 askeri darbesine kadar uygulandı. Ancak darbe sonrası süreçte hukuk devleti ilkelerinden uzaklaşma tartışmaları gündeme geldi.
2017 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle yürürlüğe giren cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ise Türkiye’de yönetim yapısını köklü biçimde değiştirdi. Bu süreçte Meclis’in denetim yetkileri ve kuvvetler ayrılığı ilkesi üzerine tartışmalar yoğunlaştı.
Tüm bu gelişmelere rağmen TBMM, 100 yılı aşan geçmişiyle Türkiye’nin demokratik birikiminin en önemli kurumlarından biri olmayı sürdürüyor. Demokrasi, hukuk devleti ve kuvvetler ayrılığı ilkelerinin güçlendirilmesine yönelik beklentiler ise güncelliğini koruyor.