Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), 2026 Dünya Nüfus Günü kapsamında küresel ve ulusal demografik eğilimleri ortaya koyan kapsamlı istatistikleri yayımladı. Verilere göre dünya nüfusu 8,2 milyara ulaşırken, Türkiye 86 milyonluk nüfusuyla 194 ülke arasında 18. sıradaki yerini korudu ve dünya nüfusunun yüzde 1’ini oluşturdu. Ancak detay veriler, Türkiye'nin demografik yapısında belirgin bir yaşlanma ve doğum oranlarında sert bir düşüş trendine girdiğini gösteriyor.
DOĞURGANLIK HIZI DÜNYA ORTALAMASININ ALTINDA
İstatistiklerin en dikkat çekici başlıklarından birini toplam doğurganlık hızı oluşturdu.
-
Küresel Ortalama: Dünya genelinde kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 2,24 seviyesindeyken,
-
Türkiye Verisi: Türkiye’de toplam doğurganlık hızı 1,42 çocuk olarak kayıtlara geçti.
Bu oranla Türkiye; Çad (5,94), Somali (5,91) gibi en yüksek doğurganlığa sahip ülkelerin çok gerisinde kalırken, Güney Kore (0,75), Singapur (0,96) ve Almanya (1,31) gibi nüfusu yenilenme sınırının altına düşen ülkeler grubuna yaklaştı.
ANNE OLMA YAŞI YÜKSELDİ
Doğum istatistiklerindeki bir diğer kritik değişim ise yaşa özel doğurganlık hızında yaşandı.
-
2001 Yılı: En yüksek doğurganlık hızı binde 144 ile 20-24 yaş grubundaydı.
-
2025/2026 Verileri: En yüksek doğurganlık hızı binde 96 ile 25-29 yaş grubuna yükseldi.
Bu veriler, kadınların eğitim ve çalışma hayatına katılımı ile sosyo-ekonomik dinamiklerin etkisiyle anne olma yaşını ertelediğini ortaya koydu.
ŞEHİR HAYATI DOĞAN ÇOCUK SAYISINI DÜŞÜRÜYOR
Kent-kır sınıflamasına göre yapılan analizler, şehirleşme oranı arttıkça doğurganlık hızının düştüğünü net bir şekilde gösterdi:
-
Kır (Kırsal alanlar): Toplam doğurganlık hızı 1,75
-
Orta yoğun kentler: Toplam doğurganlık hızı 1,53
-
Yoğun kentler (Metropoller): Toplam doğurganlık hızı 1,33
ÇOCUK NÜFUSU AZALIYOR, YAŞLI NÜFUS ARTIYOR
Türkiye'nin nüfus piramidindeki değişim, yaş grupları dağılımında da belirginleşti:
-
Çocuk Nüfusu: Dünya çocuk nüfusu ortalaması yüzde 29,3 iken, Türkiye’deki çocuk nüfus oranı yüzde 24,8’de kaldı. Türkiye bu oranla dünya ortalamasının altında yer aldı.
-
Genç Nüfus: Dünya genç nüfus ortalaması yüzde 15,6 olarak ölçülürken, Türkiye yüzde 14,8 ile dünya ortalamasına yakın ancak altında bir seyir izledi.
-
Yaşlı Nüfus: Dünya yaşlı nüfus ortalaması yüzde 10,4 seviyesindeyken, Türkiye’de yaşlı nüfus oranı yüzde 11,1’e yükselerek küresel ortalamayı geride bıraktı. (Dünyada yaşlı nüfusu en yüksek ülke yüzde 34 ile Monako ve yüzde 30 ile Japonya oldu).
BEKLENEN YAŞAM SÜRESİNDE TÜRKİYE DÜNYA ORTALAMASINI GEÇTİ
Sağlık ve yaşam standartlarındaki gelişmelere bağlı olarak doğuşta beklenen yaşam süresinde Türkiye, hem kadınlarda hem de erkeklerde küresel ortalamanın üzerinde performans gösterdi:
-
Kadınlar: Dünya ortalaması 76,2 yıl iken, Türkiye’de kadınlar için doğuşta beklenen yaşam süresi 80,7 yıl oldu.
-
Erkekler: Dünya ortalaması 70,9 yıl iken, Türkiye’de erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresi 75,5 yıl olarak gerçekleşti.
